1901-1902 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 192

186 verklaring, omdat het als zuiver dogma alleen op vergissing berust en in werkeliikheid niet bestaat. Tegenover de almacht van God staat de almacht van de wet van 't behoud van energie. 't Levensprincipe in de organische wereld aannemend, stelt men zich tegenover de zoogenaamde machinentheorie van 't leven. En men doet dit waarlijk niet op losse gronden. Laat ik daarvan een bekend voorbeeld aanhalen, 'j Vergelijken we b. v. een speeldoos, instaat om verschillende melodieën te spelen en het strottenhoofd van den levenden mensch met longen, zenuwen en spieren. Naar gelang van de inrichting van de speeldoos is voor elke melodie een bijzondere constructie noodig, telkens wordt een nieuwe cylinder of een nieuwe schroef ingesteld. Bij het strottenhoofd zien we niets dergelijks. Geen bepaalde inrichting is van te voren gemaakt voor een of andere melodie, de verslapping en spanning der stembanden, onder de heerschappij van den wil staande, geven de tonen, waarbij de lucht op verschillende wijzen door den stemspleet wordt geperst. Door den invloed der zenuwen kunnen de tonen in elke combinatie tot melodieën verbonden worden, terwijl we bij de speeldoos steeds een vaste rangschikking aantreffen. De toon kan zacht of sterk gezongen worden, tempo en rhythmus kunnen veranderd v>?orden en in 't algemeen verschillende effekten door allerlei kunstmiddelen bereikt worden, waardoor eerst geest en leven in de melodie gebracht wordt. De speeldoos beschikt niet vrij over de middelen om de tonen voort te brengen, te combineeren en te moduleeren, over rhythmus, sterkte en kracht der melodie, zooals enkel en alleen het organisme vermag. Een tweede verschil komt op andere wijze uit. Wanneer spieren en klieren b. v. gefunctioneerd hebben, de eerste vermoeid zijn geworden in een structuur veranderd, de laatste de afscheidingsproducten geleverd hebben, hebben zij het vermogen, om na eenigen tijd van rust in den oorspronkelijken toestand terug te keeren. Dezelfde uitwendige prikkels vinden nu een substantie die op dezelfde wijze weer haar functie kan verrichten. De kher hoopt weer afscheidingsproducten op, de spier herstelt zich weer van de vermoeidheid. Bij een machine vinden we niet die geschiktheid om deelen die schadelijk geworden zijn, uit te wisselen voor nieuwe, of wanneer het noodig is door olie gesmeerd te worden en wat schadelijk is te verwijderen. De scheikundige stoffen, noodzakelijk voor het aan den gang brengen der machine, kan zij onmogelijk uit zichzelf tot zich nemen. De machine heeft daarom een mensch noodig als leider, die alles bijbrengt wat zij noodig heeft. ') Oscar Hertwig, Die Zelle und die Gewebe, II, Jena 1898.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen