1901-1902 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 176

170 bepaalden indruk in het geheugen achter en boven dit alles bestaat er altijd eene neiging om de natuur eerst na te bootsen en daarna te verbeteren. Zoo vormt zich langzamerhand eene voorstelling, die het subject b.v. den kunstenaar volkomen bevredigt en die voor hem het schoone vertegenwoordigt; deze voorstelling gaat dan gepaard met een bepaald evenwicht in zijne hersenen en hieraan heeft men zijne idealen te danken. De zedelijkheidsidealen kan men volgens Haacke ook tot dezelfde beginselen terugvoeren; zij berusten oorspronkelijk op het medegevoel; de uitingen van pijn en smart van het ééne dier, worden door het andere dier waargenomen en verstoren daar het evenwicht in de hersenen; dit geeft dan natuurlijk eene onaangename gewaarwording en om deze weg te nemen, zou men trachten het lijden van anderen te verzachten, zoodat ten slotte alles toch eigenlijk weer op egoisme zou neerkomen. Op deze begeerte om stoornis van evenwicht hij zich zelf te vermijden, zou dan ook het streven berusten om het sociale vraagstuk op te lossen; ja Haacke gaat zelfs zoo ver om ook de wet der tien geboden en de leer van het Christendom aan niet anders toe te schrijven, dan aan het streven naar evenwicht tusschen de elementen in onze hersenen. Ook de waarheidsidealen berusten op het streven naar evenwicht; de mensch heeft een aangeboren behoefte naar de kennis van de oorzaken der verschillende verschijnselen; eerst als deze behoefte bevredigd is, ontstaat er evenwicht in de hersenen en wordt aldus de waarheid bekend. Ontstaat er een absoluut evenwicht tusschen al de gemaakte ervaringen, dan heeft men eindelijk het waarheidsideaal bereikt. Zelfs het ontstaan der rehgie tracht Haacke te verklaren door het streven naar evenwicht, wanneer men onder religie althans verstaat het geloof aan eene zedelijke wereldorde. Het geloof aan God noemt hij de ijzeren noodzakelijkheid om ons geheele geestelijke leven in evenwicht te brengen met de dingen rondom ons. Het gevolg hiervan is dan natuurlijk weer terug te voeren naar een geestelijk evenwicht, dat beantwoordt aan een stoffelijk evenwicht in onze hersenen. „Wer Wissenschaft und Kunst besitzt, der hat auch Religion." Ook het wezen van het genie tracht Haacke te verklaren door zijn evenwichtsbeginsel. Het genie vat terstond het wezen der dingen en denkt gelijktijdig aan alle dingen, die er slechts eenigermate mede verwant zijn. Zonder eenige moeite vindt het, wat anderen te vergeefs zoeken: het verbindt terstond het saamhoorige en scheidt tevens het niet verwante. Altijd maakt het de juiste combinaties zoowel in het afbreken als in het opbouwen. En daarom zegt Haacke:

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen