1901-1902 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 135

129 oneindig lang ovei zouden moeten zijn mdien wlj er wat van zeggen wilden. De wijsbegeeite toch is zoo groot als de gedachten des menschen M H, gij permitteert mij zonder twijfel deze bekorting Immeis, als WIJ u den invloed zouden schetsen van alle philosophische stelsels die ei geweest zijn van de Jonische School af tot op onzen tijd toe, op de zedelijkheid dei individuen en volken, van uw geduld en van mijn kennis zou te veel geveigd worden Om u een klein denkbeeld te geven van wat die at beid beteekent, heb ik slechts, behalve het stelsel van genoemde school, te noemen de stelsels van de Eleatische School, van de Stoici, de Epicureici, de philosophic van Socrates, van Aristoteles, de christelijke philosophic, waaruit de Scolastici zijn vooitgekomen, — later de philosophic van Baco, Descaites, Spmoza, Locke, Beikeley, Leibmtz, Hume, — dan de philosophie van den jongsten tijd Kant, Fichte Schelling, Hegel, Schleiermachei, Schopenhauer, Herbart — om van de nog jongere Mill, Ulrici, Lotze, Spencer, Fechner en Wundt te zwijgen. De laatsten leiden ons tijdpeik m dat van de experimenteele psycho-physiologie. WIJ zwijgen nog van de mannen als Darwm en Carl Vogt en Haeckel, die ons geen eigenlijke philosophic hebben geleverd, maai wier onderzoekingen toch van groeten invloed zijn geweest op de philosophische richting van onzen tijd. M. H.' is het niet verstandig ons niet te wagen op zulk een on afzienbaren oceaan .. met een bijzienden stuurman zondei kennis van het kompas? En al zoudt gv) het wagen, ik zal wijzer zijn, mijner onwetendheid bewust Dit is imjn wijsheid' Het zou een al te zware taak zijn den invloed van al deze philosophische stelsels en van hun oneindige variaties op de zedelijkheid van de mdividus te bepalen De moeielijkheid wordt nog vermeerderd door de omstandigheid dat geen enkel volk van een philosophisch stelsel leeft, men vmdt onder iedere natie meerdere stelsels veispreid, die op het leven van haie maatschappij invloed uitoefenen. Als men het eene volk tegenovei het andere stelt, dan stelt men niet het eene philosophische stelsel tegenover het andere. Een volk vertegenwoordigt geen philosophisch stelsel Oudere volken met een oudere philosophic tegenovei volken van jongeren datum stellen, gaat evenmin, daar velschillende eeuwen niet met elkandei te vergelijken zijn, wijl zoo verschillende momenten het zedelijk maatschappelijk leven van een volk bepalen, en die momenten m velschillende eeuwen ondeilmg zeer velschillen. De aanhangers van het eene philosophische systeem moialitei met die van een andei systeem veigelijken, of mdividu tegenovei individu

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen