1901-1902 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 68

64

we beginnen aan te geven, dat niet aan ons behoeft opgedragen te worden eene Wissenschaftslehre of Erkenntnisstheorie te leveren. Zeer terecht heeft Keuchenius in zijne brochure er op gewezen, dat we in mannen als Kuyper en Woltjer goede wegwijzers in deze materies hebben. De natuurwetenschap heeft geleerd zich boven alle andere wetenschappen te verheffen, hare methode is de alleenzaligmakende geworden, zoodat met een glimlach zou moeten beschouwd worden eene poging van eene andere zijde gewaagd om deze problemen te bespre ken. Wanneer men eenige jaren geleden op eene vergadering van vakgenooten, te Cassel gehouden, door een der heeren natuurkundihen deze verzameling geleerden als het „Gehirn Deutschlands" hoort bestempelen, dan hgt dit geheel op hun weg. Wel is eenige reactie waar te nemen en zijn met name enkele beoefenaars der geestelijke wetenschappen niet meer blind voor de bezwaren, die verbonden zijn aan de natuurwetenschappelijke methode op hun terrein overgebracht (zie o. a. Eickert, „Die Grenzen der naturwissenschaftlichen Begriffsbildung", en zijne voordracht „Kulturwissenschaft und Naturwissenschaft)", toch heeft deze reactie nog weinig invloed. Een van de mannen van de heerschende richting heeft zich dan ook geroepen gevoeld eene Erkenntnisstheorie te geven, maar natuurlijk eene die psycho-physiologisch is; een werk, dat afmattend is door de groote formules, maar tegelijk eerbied afdwingt door den logischen gedach tengang en waarin ons op de eerste bladzijden verkondigd wordt, dat we een TOJ (TTW nooit zullen vinden en dat „Alles was ist oder gegeben ist", waarneming of voorstelling is. We bedoelen Prof. Ziehen uit Jena. Men versta mij wel, 't zou te dwaas zijn om te beweren, dat men, als beoefenaar der natuurwetenschappen, niet in staat zou zijn een wetenschapsstelsel of eene Erkenntnisstheorie te geven; in hetgeen Friedrich Dreyer (Studiën zu Methodenlehre und Erkentnisskritik) b.v. leverde, is veel, wat onze sympathie heeft. Maar het valt niet te ontkennen dat men er toe gekomen is aan de natuurwetenschappen den voorrang toe te kennen en de natuurwetenschappelijke methode als de eenig wetenschappelijke te beschouwen. Op Kant b.v. zou als wetenschappelijk man heel wat af te dingen zijn, omdat hij nooit in een laboratorium werkte of i-eizen maakte, geen enkel nieuw verschijnsel beschreef (Milhaud, Eevue philos.. Mei 1895). En toch zal men Kant in eere houden, a) heeft hij niet geobserveerd en geëxperimenteerd, maar alleen nagedacht en verwerkt, wat zijne boeken hem gaven. Met de hem eigene helderheid is door Prof. Woltjer in het Jaarverslag der Vereen, voor Voorbereidend Universitair onderwijs critiek uitgeoefend op de middelen, door de exacte wetenschap-

I J

\

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen