1901-1902 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 171

165 Ur-atomen in evenwicht te stellen. Hier komt nu de volle consequentie der mechanische beschouwing van Haacke aan het hcht, want, zegt hij, elk Ur-atoom is als het ware bezield; het heeft een onaangenaam gevoel, als het evenwicht wordt gestoord en het wordt aangenaam gestemd, als het evenwicht zich herstelt. En deze zucht naar evenwicht beheerscht niet alleen de ontwikkeling in de organische natuur, maar ook alles, wat tot de anorganische natuur behoort. Ziedaar dus de zoo meesterlijk geschilderde verflauwing der grenzen inderdaad ten top gevoerd. In de anorganische en in de organische natuur, bij de planten en bij de dieren, ja overal vindt men dit streven naar verhooging van het evenwicht. Het moeilijkst is deze theorie natuurlijk toe te passen bij het levend organisme, dat Haacke vergelijkt met een zeer ingewikkeld systeem van banen, waarop zich lichamen bewegen van altijd gelijkblijvende kwaliteit. Elke baan heeft haar eigenaardig, kenmerkend verloop en op elke baan bewegen zich voor haar karakteristieke lichamen. Er zijn dan meerdere banen, die op regelmatige wijze veranderen; ook zijn er meerdere lichamen, die eveneens op volkomen analoge wijze veranderen. Het uitwendige van elk organisme verandert dus op regelmatige wijze en het inwendige wordt doorkruist door bepaalde geordende banen, die ook op regelmatige wijze veranderen. De dood is voor Haacke niet anders dan de losmaking van het in het organisme gevormde evenwicht; wordt het evenwicht te sterk, dan wordt de stofwisseling belemmerd; het evenwicht wordt dan weer losser en zoo treedt ten slotte de dood op. Omtrent de wijze, waarop het organische uit het anorganische is ontstaan, de zoogenaamde Ur-zeugung, heeft men nog steeds zeer vage voorstellingen. Haacke denkt, dat door het samenwerken van allerlei anorganische processen ten slotte eene substantie is ontstaan met het vermogen van groei en voortplanting; deze substantie is niet anders op te vatten dan als een plasma, bestaande uit gemmen en gemmariën. Men moet echter niet denken dat Haacke met zijne mechanische beschouwingen het denkbeeld van een Schepper geheel verwerpt, al denkt hij daarbij aan eene geheel andere schepping dan de Christusbelijders. Hy gelooft, dat de Ur-atomen op verstandige wijze over de geheele wereld zijn verdeeld, en dat zij met zulke eigenschappen werden toegerust, dat de tegenwoordige wereld met gansch hare doelmatige inrichting van planten en dieren daaruit moest voortkomen. Van eene teeltkeus, waardoor de natuur als het ware zou probeeren, welke eigenschappen nuttig en doelmatig zijn, zooals het Darwinisme zich voorstelt, daarvan wil Haacke niets weten. Het organisme moet

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen