1901-1902 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 159

153 In de middeleeuwen berustten de kunsten en de wetenschap bij de kerk. De kunst was gewijd; de wetenschap aan kerkelijke regels gebonden, berustte in handen der priesters. De Gereformeerde kerk is begonnen daarmede te breken. Rembrandt, protestant, stond tegenover Rubens, Roomsch-Katholiek. De schilderkunst van Rubens was nog gewijde kunst. Rembrandt heeft de kunst vrij gemaakt. De wetenschap heeft veel vroeger dan de kunst zich aan de uitspraak der kerk niet gestoord. Ik herinner u aan het forsche woord van Galilei, dat nog natrilt: „e pur se muove". In onzen tijd, kan men zeggen, heeft de wetenschap zich geheel aan de kerk ontwrongen, zoodat zij zich niet schaamt zelfs lijnrecht tegenover haar te gaan staan; geheel zelfstandig — sommigen zeggen: al te zelfstandig. De lagere scholen, vroeger alle christelijke scholen, in het algemeen verlengarmen van de kerk, zijn bijna alle van de kerk vrij geworden. Zoo alle onderwijs in al zijne vertakkingen. De zondagsscholen, hier en daar nog van de kerken uitgaande, worden allengs meer en meer van deze vrijgemaakt. De uitwendige zending, een bijzondere taak en plicht der kerk, en de inwendige zending gaan bijna geheel van particuliere vereenigingen uit en niet meer van de kerken. En dit alles met toelating, met goedvinding, soms op aansporing van de kerken. Zelfs het werk van barmhartigheid, in engeren zin de weldadigheid — zoo bij uitnemendheid de taak der kerk — schijnt bezig te zijn zich allengs van de kerk vrij te maken. De kerk heeft dit werk wel niet uit hare handen gegeven; maar, naar het schijnt, is ook in dezen heiligen arbeid een „hang" te zien naar vrijwording. Als men eens onderzoeken ging waarvan de armen meer proflteeren: van de particuliere weldadigheid of van de barmhartigheid der kerken, dan schijnt mij het resultaat van het onderzoek niet twijfelachtig. Mag ik u verder wijzen op het talloos aantal christelijk-philanthropische instellingen, die alleen aan het particulier initiatief haar ontstaan te danken hebben, en niet aan de barmhartigheid van de kerken? Ik herinner u aan „Veldwijk" en aan de vele stichtingen van denzelfden aard; ik wijs u heen naar de in de laatste jaren zich zoo ver uitbreidende en sterk ontwikkelende tak van zieken-verpleging. Vergeet ook het Roode Kruis niet, dat als een instelling van barmhartigheid staat tegenover het roode zwaard. En ten slotte noem ik u als een offlcieus-offlcieele kerk het leger des heils, dat als een uitgebreide christelljk-philanthropische macht over de aarde verspreid is.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen