1901-1902 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 174

168 de macht van dit streven verkeeren. Deze Ur-atomen hebben het vermogen van gewaarwording en wil; alles wat door hen bij stoornis van het evenwicht wordt waargenomen als mishagen, wordt bij het herstel van evenwicht omgezet in behagen; dit is niet anders dan de wil van alle Ur-atomen en van alle lichamen. Het hylozoisme, dat in den laatsten tijd ook door Haeckel en Forel wordt verkondigd, komt dus ook hier weder voor den dag, want voor Haacke berusten voorts alle verschijnselen zoowel in de organische als in de anorganische natuur op bezielde oorzaken en is dus de geheele stof bezield. Niet alleen menschen en dieren, maar ook planten en ten slotte elk stofdeeltje stelt Haacke zich voor als bezield te zijn. Hij kan natuurlijk niet verklaren, hoe de psychische met de mechanische processen samenhangen, maar neemt toch ook een zeker parallelisme tusschen beide processen aan; overal ontdekt hij het streven naar evenwicht. De atomen hebben steeds den wil om bepaalde veranderingen der omgeving op bepaalde wijze op zich in te laten werken. Elk atoom heeft op ieder moment niet alleen eene zeer bepaalde gewaarwording, maar ook een bepaalden wil, die zich niet van elkander laten scheiden. Deze wil is nooit anders dan het streven naar evenwicht, dat de geheele wereld beheerscht. Een enkel voorbeeld moge de hypothese van Haacke nader toelichten. Wanneer de koolzure kalk met zwavelzuur in aanraking komt, ontstaat stoornis in het evenwicht; de wil van het zwakkere koolzuur moet wijken voor dien van het sterkere zwavelzuur; er ontstaat dus eene scheiding, en als gevolg van het streven naar evenwicht ondervindt het koolzuur droefheid en smart. Het zwavelzuur daarentegen heeft blijdschap en vreugde, als het zich met de kalk vereenigt tot gips, want er wordt dan voldaan aan zijn wil, en zijn streven naar evenwicht wordt bevredigd. Als men zich enkele oogenblikken in dezen gedachtenloop indenkt, kan men zich eenigermate voorstellen, dat op deze wijze willekeurig allerlei menschelijke begrippen en voorstellingen overgedragen worden in de organische en anorganische natuur en men ten slotte geen paal en perk meer behoeft te stellen aan zijne fantasie. Voor Haacke zijn alle moleculen bezield, ook de Ur-atomen; de chemische atomen, de cellen, de gemmarien, de gemmen, niets is er of het is bezield. Eu dit bezield zijn is niet anders dan de wil en het streven naar evenwicht, wat natuurlijk alleen eene volkomen subjectieve beschouwing omtrent de ziel kan zijn. Door den wil van bepaalde stoffen om moleculen te vormen met het vermogen van assimilatie ontstonden de eerste cellen. Spoedig

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen