1901-1902 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 108

102 om u een denkbeeld te geven hoe thans door velen over de zedelijke waardij van de wetenschap geoordeeld wordt. Volgens de moderne moralisten gaan moraal en wetenschap één weg; de moraal volgt de wetenschap op den voet; de vooruitgang van deze garandeert dien van gene. De cultuur-triade: wetenschapmoraal-godsdienst is een chronologische imperatief. ••.•!>.Doch laat ons een oogenblik deze leer als juist aannemen, dan geldt dit alleen nog maar theoretisch, wat de leer betreft; het geldt niet de praktijk. Leer en leven zijn niet altijd één; de praktijk kan geheel lijnrecht tegenover de leer staan. De Christelijke zedeleer is goed . . . . maar de Christenen zijn dikwijls slecht. Als de prijsvraag thans weder uitgeschreven werd, hoe moest het antwoord luiden — thans, de eeuw der beschaving kat'exochen . . . . beschaving, product en maatstaf beide der wetenschap? Het schijnt ons oneindig veel gemakkelijker toe, den invloed der beschaving bij volken na te gaan, die pas uit den nacht van den oorspronkelijken natuurstaat zijn ontwaakt, dan bij volken die eeuwen lang in het licht der beschaving hebben gewandeld. In het eerste geval hebben wij een veel eenvoudiger object van waarneming en onderzoek voor ons. In het tweede geval is het proces veel meer gecompliceerd. Een menigte momenten beheerschen den zedelijkheidstoestand van een volk. Om den invloed van één moment, in casu de wetenschap, te bepalen met uitsluiting van alle anderen is verbazend moeielijk. Het is zelfs niet eens „with positive evidence" uit te maken of onder de Protestantsche volken of onder de Roomsch-Katholieke de grootste zedelijkheid gevonden wordt. De Protestanten komen voor den invloed van hunne leer op, de Roomschen voor dien der hunne. Het subjectivisme speelt een groote rol bjij een wetenschappelijk onderzoek. Hoe den wetenschappelijken graad van een geheel volk te bepalen, hoe de moreele waarde? Waar is de maatstaf om den invloed van de beschaving of wetenschap op de moraliteit van een volk te meten? Een volk kan in één of meerdere takken der uitgebreide wetenschap een hoog standpunt innemen; in andere takken kan het laag staan. De wetenschap openbaart zich objectief naar buiten, de moraliteit niet. De moraliteit zit van binnen; zij kan zich naar buiten openbaren, maar zij behoeft dit niet te doen. De ware moraliteit houdt zich verborgen, is bescheiden; zij pronkt niet. Schijnheiligheid is immoreel. Het is dus niet zoo gemakkelijk den invloed der wetenschap op

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen