1901-1902 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 13

9 gereproduceerd wordt, dan worden ook andere voorstellingen van dezelfde of van een tegengestelde soort mede gereproduceerd. Hier wordt het waargenomene van voorheen en thans verwerkt, vergeleken, gerangschikt; hier wordt geïnduceerd, gededuceerd. Hier worden oordeelen geveld en besluiten genomen. Hier zetelt het verstand; hier huishoudt onze ziel. Als deze plek niet in orde is, dan is het met het juiste waarnemen en met het juist associeeren gedaan; dan kunnen de beelden en voorstellingen niet gerangschikt worden, dan is het met den logischen gedachtengang en het trekken van juiste conclusies gedaan. Dit leeren ons overvloedig de psychosen met hare velerlei symptomen van hallucinatie, van illusie en van verward redeneeren. Hier zijn wij genaderd aan het punt, dat in onze vorige vergadering het voornaamste onderwerp van discussie heeft uitgemaakt, nam. de methode van wetenschappelvjk onderzoek. Er zijn een menigte methoden waarmede wij wetenschappelijk arbeiden; ontelbaar zijn de middelen waarmede de wetenschap wordt opgebouwd. De twee voornaamsten hebben wij in onze discussies, die de logica tot onderwerp hadden, herhaalde malen aangehaald: de inductieve methode — ook wel de natuurkundige genoemd, omdat de natuurkunde zich vooral van haar bedient — en de deductieve. Gij weet, induceeren is opklimmen van het bijzondere tot het algemeene, of tot het meer algemeene, omdat in den regel het algemeene voor ons niet bereikbaar is. In de natuurkunde, eene ervaringswetenschap, is de stelling waarmede eene syllogistische redeneering opgebouwd wordt, het resultaat van een uitgebreid onderzoek. Zij rust dan niet op eenvoudige waarneming van een enkel geval, maar op verbinding van meer waargenomen feiten, op inductie. Inductie is eene psychische functie, waardoor wij de beelden die tot ons zijn gekomen, waarnemen, analyseeren, vergelijken en synthetiseeren, m. a. w. door inductie komen wij uit de waarneming en vergelijking der individueele verschijnselen der bijzondere gevallen tot eene algemeene stelhng. Men spreekt dan van de analytische, vergelijkende, synthetische en systematische methoden, als onderdeelen van de inductieve. Is men zoo uit de beschouwing der afzonderlijke gevallen tot eene algemeene stelling gekomen, dan eerst komt de deductieve methode aan de beurt, men daalt van de gevonden stelling tot de bijzondere gevallen af en toetst aan deze hare uitkomst. Aan de deductie moet dus inductie: ervaring enz. zijn voorafgegaan. Menige groote natuurwet waaruit thans deductief geredeneerd wordt, is eerst na

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen