1901-1902 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 187

181 gestreefd worden. De waarneming met de beste instrumenten en het experiment met de beste hulpmiddelen zijn voor den bioloog noodzakelijke voorwaarden, als hij wetenschappelijke onderzoekingen wil verrichten. Geen enkel terrein mag daarbj^j vergeten worden. Zelfs het geheel bijzonder terrein, dat vooral door Wundt's arbeid zooveel invloed heeft verkregen, waarbij gevraagd wordt naar den samenhang van de psychische en physische verschijnselen, zal zijn bijzondere aandacht vergen, en de onderzoekingen op dat gebied mogen niet verwaarloosd worden. Het verschil komt pas uit, indien het laboratorium met de studeerkamer verwisseld wordt. Dan blijkt, dat er beginselen zijn, waarvan uitgegaan wordt bij de studie en daarna, dat de conclusies moeten getrokken worden uit datgene, wat waarneming en experiment ons gegeven hebben. Dit kan niet geloochend worden maar is zeker niet voor iedereen duidelijk. Voornamelijk is dit laatste te wijten aan het gemis van de studie der logica en wijsbegeerte, vakken die voor de meeste beoefenaars der natuurwetenschappen een gesloten boek blijven. Het kan dan ook niet anders dan toejuiching verdienen, dat door Prof. Winkler nog eens op dit verzuim gewezen is geworden in zijne brochure: „Universiteit en Vakschool", zooals het reeds vroeger door Dr. Hermanides ') en Prof. Woltjer ^) geschiedde. Laat ons in 't kort nagaan, hoe 'tkom.t, dat juist de beoefenaars der natuurwetenschappen zulk een leemte op dit gebied vertoonen. Daarvoor moeten we weer terug naar het begin van de tweede helft der vorige eeuw, toen de zoogenaamde empirische richting op het tapijt is gekomen. In de eerste helft had het idealisme gezegevierd, het werd door het realisme van den troon gestooten. Feiten waren noodig en hoe meer feiten men verzamelde des te meer ijverde men voor den vooruitgang der wetenschap. Ieder moest een klein gedeelte van een speciaal vak nemen, dat bewerken, van alle kanten doorzoeken en door de vereeniging van „feiten en feitjes" zou wetenschap verkregen worden. Waartoe zou nu eigenlijk de wijsbegeerte dienen, heeft vooral het positivisme gezegd, indien zij ons metaphysica wil geven, dan is zij geen wetenschap meer. De metaphysica kan immers niet door ervaring gekend worden, de zintuigen zijn voor haar niet toegankelijk, zij kan niet gezien of betast worden, daarom moet zij buitengesloten worden. Ongetwijfeld staat nog een groot aantal onderzoekers bewust of onbewust op dit standpunt. De groote wijsgeer Kant b. v. zou weinig wezenlijke verdiensten bezitten, omdat hij niet ') Gen. Courant, i Sept. 1898. ') Jaarverslagen der Vereeniging voor Voorbereidend Universitair Onderwijs.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen