1903 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 131

125 hü collectieve begrippen als „activiteit van de levende cel" enz. slechts bezigt om uit te drukken, dat er eene bewijsbare verandering aan de cel zelf heeft plaats gevonden. Dat doet hij omdat „die Physik der Zelle noch nicht klar liegt, wegen deoi unendlich verwickelten anatomischen und chemischen Bau", doch niet om daarmede aan te duiden, dat hier krachten van eene andere orde en van eene andere natuur werkzaam zijn, als bij de proeven in de anorganische natuur. Met een voorbeeld licht hij deze opvatting toe. Een stoomboot en een schip gaan beide stroomafwaarts; eerst lijkt het wel of beide door den stroom zelf voortbewogen worden; doch wie meer weet, ziet wel dat beider snelheid afhankelijk is van de sterkte van den stroom, doch dat er bij de stoomboot nog eene kracht bijkomt. Waren ze microscopisch klein dan was het moeilijk, zoo niet onmogelijk dit goed na te gaan. Alleen men kon komen tot het idee, dat de stoomboot eene eigen werkzaamheid vervult, dat ze actief en niet alleen passief is. Hoe veileidelijk deze voorstelling ook moge zijn, het ware verschil tusschen de verschijnselen van de organische en anorganische natuur wordt, naar ik meen, hierdoor niet weergegeven. Is deze voorstelling van Heidenhain juist, dan ligt de oorzaak van de vitale verschijnselen in de organisatie zelf; dan zouden, indien wij de atomen achtereenvolgens zoo konden plaatsen, als ze in de levende cel voorkomen, ook dezelfde verschijnselen noodzakelijker wijze verkregen moeten worden. Het vitalisme zou dan in zooverre nog gelijk hebben, dat ze deze organisatie zelf metaphysisch wilde verklaren, evenals eene machine niet verklaard wordt door de physische krachten, maar uit het intellect; doch ongelijk, in zooverre ze eene immanente kracht van een hoogere orde aannam. Moeilijk is het, dit laatste te verdedigen, doch niet minder moeilijk het te weerleggen. Volgens Heidenhain moeten de atomen tot zeer complexe moleculen in de cel vereenigd zijn, en gevolg hiervan zijn de levensverschijnselen. Op grond van hetgeen de physica en chemie geleerd hebben, kan men hiertoe niet besluiten. De studie der osmose toch heeft wat de physische eigenschap der moleculen betreft eene onafhankelijkheid aangetoond van het complex zijn, daar de osmotische druk afhankelijk is van het aantal moleculen en ionen, in de oplossing voorhanden. En wat de chemische eigenschappen betreft, ook de moleculen met de meest complexe samenstelling, gaan met andere chemische stoffen verbindingen aan of worden daardoor ontleed. Dat door het nog wat samengestelder zijn, plotseling iets nieuws zou ontstaan, zóódat onge lijke deelen samen zouden werken tot eene eenheid als in de levende cel, is dan ook niet in te zien. Evenmin kan ik begrijpen hoe door het complex zijn, verklaaid kan worden dat het secreet onder zulk een

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen