1903 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 45

39 tieven oorsprong hebben, maar die wel degelijk ook van subjectieven aard zijn. Ook zal een zelfde gewaarwording of een zelfde voorstelling bij denzelfden persoon op verschillende tijden een vei'schillenden gevoelstoon opwekken. Wordt in het algemeen de stemming door den gevoelstoon bepaald, kan men de stemming deflnieeren als de resultante van de gezamenlijke gevoelstonen op een bepaalden tijd aanwezig, omgekeerd zal een gewaarwording of een voorstelling, die gisteren een positieven gevoelstoon opwekte, morgen door de eigenaardige stemming van het oogenblik een negatieven toon kunnen opwekken. De gevoelstoon wordt wel degelijk ook door de stemming van het oogenblik bepaald. Men mag niet zeggen, dat aan een bepaalde gewaarwording = : R c of aan een bepaalde voorstelling- = : R v, zonder meer, een bepaalde toon verbonden is. De subjectiviteit en de stemming van het oogenblik spelen bij deze bepaling wel terdege een rol meê. Men vergete hierbij niet, dat bij het ontstaan van de subjectiviteit de oorspronkelijke aanleg krachtens de herediteit een voorname rol speelt, m. a. w. dat de menach met een optimistische of pessimistische neiging geboren wordt. Hij wordt niet alleen, maar hij is. Terwijl alle dingen en al het gebeuren twee zijden hebben, een licht- en schaduwkant — ziet de optimist steeds of meest op gene, de pessimist op deze kant. Hiermede meenen wij het bewijs geleverd te hebben, dat de-l-en — gevoelstonen ook een subjectieve zijde hebben, en mede bepaald worden door de stemming, waarin de waarnemende en gevoelende persoon op een bepaald tijdstip verkeert. Maar hiermede is nog niet bewezen, dat het optimisme en het pessimisme hun psychologischen oorsprong vinden respectievelijk in de positieve en negatieve gevoelstonen. Hiertoe herinner ik u aan de psychologische wet van de irradiatie der gevoelstonen, d.i. de overbrenging van een sterken gevoelstoon van V I op V2, gelijk de psychologie dit uitdrukt. Een voorbeeld: U overkomt een ongeluk op een bepaalde plaats. Nu zal niet alleen de herinnering aan dat ongeluk een negatieven gevoelstoon verwekken, maar ook de herinnering aan de plaats waar dat ongeluk is geschied. Zóó is aan één feit, dat van een negatieven gevoelstoon gevolgd wordt, een ander feit of een zaak associatief verbonden, dat of die insgelijks van denzelfden negatieven gevoelstoon vergezeld gaat. Alzoo „komt — in sychologischen zin bedoeld — een ongeluk nooit alleen", maar door de gecompliceerdheid der waarnemingen en de menigvuldigheid der associaties treden de gevoelstonen vermenigvuldigd op. Een gevoelstoon van een bepaalde kleur roept krachtens de wet

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen