1903 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 138

132 onderzoek op te vatten als een consequentie van de physisch-chemische wetten, zooals de mechanische theorie wil; doch ook het bestaan van dezelfde wetten in de physiologic als in de physica heeft men niet kunnen aantoonen. Wel is het waar, zooals Claude Bernard zegt: Les produits des forces chimiques de l'organisme vivani n'ont rien de spécial. On peut les réaliser en dehors de lui" en „Les produits des forces physiques on mécaniques de l'organisme vivant n'ont rien non plus qui les distingue des forces physiques et mécaniques générales si ce n'est les instruments, qui les manifestent". Maar de wvjze waarop ze voortgebracht worden is een andere. Wat het physische betreft: door de spier zien we dat arbeid verricht kan worden alleen door vormverandering, zonder dat daarbij eenige verandering in volumen plaats grijpt, alhans geene vergrooting. In eene stoommachine wordt eerst de chemische energie in warmte omgezet en de warmte verricht slechts mechanischen arbeid door volumenergie '). Wat het chemische betreft: de wijze waarop is bij klier-secretie, darm-resorptie en lymph-productie anders. Tot de wetten van diffusie, osmose, imbibitie en filtratie zyn de verschijnselen er van niet te herleiden; al die physische factoren zijn dan ook geen oorzaak, doch voorwaarden van bestaan, die binnen bepaalde grenzen wisselen kunnen, zonder dat het physiologische geschaad wordt. De zuurstof van de lucht kan tot op '/s veranderen en toch blijft de ademhaling normaal. Het voedsel kan binnen zekere grenzen varieeren, de levende cel neemt het noodige tot zich en al heeft ze overvloed, het overtollige en nadeelige laat ze meest rusten; en als de bloedbanen oververvuld dreigen te worden met schadelijke producten, houdt de niersecretie geen rekening met de wetten der osmose, doch wordt het schadelijke zooveel mogelijk in geconcentreerden vorm afgescheiden. De speekselklier scheidt niet voortdurend af, maar inzonderheid dan, als hare afscheidingsproducten noodig zijn. En indien iets uitsluitend van uit een teleologisch gezichtspunt beschouwd moet worden, dan is te noemen de wijze waarop het capillair-endotheel ageert; inzonderheid in de klieren. Zooveel mogelijk bewijzen heb ik bijeenverzameld om aan te toonen dat er eene onafhankelijkheid bestaat tusschen bloedtoevoer en hoeveelheid afscheidingsproducten, doch meest worden beiden in gelijken zin veranderd. Het bewijs dat er geen noodzakelijk verband is, kan daarom aangevoerd worden om ook het meestal samengaan teleologisch te verstaan.

1) Jnl. Bernstein. Die Krafte der Bewegung in der lebenden Substanz 1902.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen