1903 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 43

37

onbescheiden toont en de eer van het ambt te na komt, de geneesheer verplicht is voor die bedreigde eer op te komen. Toch mag dat eergevoel nimmer zoo ver gaan, dat de maatschappij er hygiënisch onder lijde. Nimmer b. v. mag het van de zijde der geneeskundigen tot een werkstaking komen, gelijk het hier en daar reeds gekomen is; nimmer tot een minder hartelijke behandeling der zieken. Het ideeele, het schoone, het waarachtig-menschelijke zij en blijve in de geneeskunst nummer óén. Alzoo komt de geneeskunst tot zijn recht en wordt onze stand in eere gehouden en naar onze meening tevens het best voor vernedering bewaard. Men ziet welk een verschillenden kijk men, enkel op het vak der geneeskunst, heeft, naardat men zich op realistisch of idealistisch standpunt '^plaatst. Nu, niet anders is het met de beschouwing van al het gebeuren, met de geheels wereldbeschouwing. III. In de derde plaats wordt iemands wereldbeschouwing bepaald door het optimismus of pessimismus, dat hij toegedaan is. Men kan het menschdom indeelen in een optimistisch en in een pessimistisch deel. Dat wil natuurlijk niet zeggen, dat de optimist ten allen tijde optimist en de pessimist ten allen tijde pessimist is, neen, dezelfde persoon kan nu eens meer optimistisch, dan meer pessimistisch gestemd zijn. Nu, van uit dit verschillend psychologisch standpunt, met deze of gene stemming de wereld beschouwende, doet deze zich zeer verschillend aan het beschouwend individu voor. Wij hebben reeds gezegd dat objectieve geschiedschrijving niet mogelijk is; evenmin bestaat er eene objectieve wereldbeschouwing. Alle wereldbeschouwing is subjectief krachtens ons subject zijn. Het optimisme is psychologisch terug te brengen tot lustgevoel of tot een positieven gevoelstoon; het pessimisme tot onlustgevoel of tot een negatieven gevoelstoon. Die aangenaam gestemd is, ziet alles rooskleurig in, de pessimist ziet alles donker. De melancholicus is als de type van het pessimisme te beschouwen, de maniacus is in den regel optimistisch gestemd. Wat is lust, wat onlust? Hoe ontstaan deze? Lust gevoelen wij als eene gewaarwording ons aangenaam aandoet, onlust als deze ons onaangenaam is. Lust en onlust zijn dus eigenschappen aan waarnemingen of gewaarwordingen gebonden en hebben derhalve een objectieven oorsprong. Maar wij kunnen ook lust en onlust gevoelen, als wij niet waarnemen ; enkel door onze voorstellingen, d. w. z. herinneringsbeelden

> s i i -. \ i V , ! ' • .1'^.t vL' />„ \ I A L -. •\6i'iM:'^(^'-

/

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen