1903 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 130

124 voldoende zijn dit te bewijzen. Op pag. 171 lees ik: „Wir werden jetzt noch kurz die physikalische Chemie der Secretion zu erörtern haben. Ach hier sind der Durchljissigkeitsgrad der Zellenmembran und die absolute Molekulargrösse der abgesonderten Stoffe massgebend" (hetgeen niet zoo is). Op pag. 172: „Was die Sekretion anbetrift, so muss die Menge des Sekrets sich nach der Zahl der in einem Sekretionsorgan vorhandenen Sekretionszellen und nach der Schnelligkeit des Blutstromes in dem Organe richten, denn es ist klar, dass, je schneller der Blutstrom an den Zeilen vorbeipassirt, um so weniger Flüssigkeit in die Zeilen eindringen kann (hetgeen niet zoo is, want juist bij langzamen stroom wordt het secretieproces zeer traag), und umgekehrt, je mehr sich das Blut in den Kappillaren staut, desto raehr Flüssigkeit wird in die Zeilen eindringen (hetgeen niet zoo is, want bij stuwing kan het secretie-proces soms geheel ophouden). „lm Darmkanal liegt der höhere Druck im Darm selbst (hetgeen niet zoo is), daher geht der Flüssigkeitsstrom vom Darm in die Vena portarum; in den Nieren liegt er umgekehrt auf der arteriellen Seite des Kapillarsystems, daher geht der Flüssigkeitsstrom in das Nierbecken und die Blase" (en druk is niet de oorzaak). "t Is duidelijk, dat we hier te doen hebben met een phantasie op physisch-chemischen grondslag, doch niet met eene eigenlijke toe. passing van de physische chemie op de physiologie. Een werk als dit, is een bewijs hoe ver men van den goeden weg kan gaan, als men den weg der inductie geheel verlaat en hoe noodzakelijk het is ten slotte ook het beginsel aan de waarneming te toetsen. Zonder dit spreke men niet van een dogma, maar van een dogmatisme, waardoor de waarheid geschaad wordt. „Es hilft Nichts, vorlüuflg über den Mangel hinweg zu sehen, es ist förderlicher ihn offen an zu erkennen und den Punct zu bezeichnen, wo die ternere Forschung anzusetzen hat." (Heidenhain.) Dit punt meen ik niet beter te kunnen aangeven, dan door het resultaat van het onderzoek in den kortst mogelijken vorm weer te geven: De activiteit van de levende cel. Dit is het wachtwoord van het vitalisme. Zoo zegt Bunge: „In der Activitat da steekt^ das Kiithsel des Lebens drin", doch wordt ook erkend door enkelen, die geen vitalist zijn, zooals Heidenhain. Daarom vat ik dit woord voorloopig op, niet als de uitdrukking van eene theorie, doch als de uitdrukking van het resultaat van het onderzoek. Heidenhain ^) verklaart het uitdrukkelijk dat hij geen vitalist is, dat

1) Heidenhain. Neue Versuehe etc.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen