1903 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 40

34

vermogen, dus ook dezelfde associaties, zullen er geen twee geesten volkomen aan elkander gelijk zijn. Zoo komt het dat twee personen eenzelfde zaak verschillend bezien en beoordeelen, en zoo ook dat de wereldbeschouwing van verschillende personen een verschillende is. Onder wereldbeschouwing versta men niet een oppervlakkigen blik in de breedte, van de dingen in de wereld, maar een grondige kennis van al het gebeuren in zijn oorsprong, zijn verloop, zijn samenhang en doeleinde. Gij voelt dat tot die studie een uitgebreide kennis vereischt wordt, waarover slechts weinigen kunnen beschikken. Zoolang de menschheid bestaat is er strijd geweest over de juiste wereldbeschouwing. Kort na het paradijs werd die reeds gevoerd tusschen de kinderen Gods en de kinderen der wereld, en sinds is hij in alle eeuwen en in alle beschaafde landen gestreden e n . . . . met de oplossing is men nog niet veel verder gekomen. De strijd over de juiste wereldbeschouwing lost zich psychologisch op: I. In den strvjd tusschen gélooven en weten. II. In dien tusschen realisme en idealisme. III. In dien tusschen optimisme en pessimisme. ') Waarom juist in dit drietal punten? Omdat één dezer eigenschappen het fundament van 's menschen psychologisch bestaan uitmaakt. De raensch gaat bij zijn beschouwing van de dingen en gebeurtenissen uit öf van gélooven, öf van weten; hij is öf realist öf idealist; hij is öf optimist öf pessimist. I. M. H.! De strijd tusschen gélooven en weten heb ik in uwe vergadering niet nader te schilderen. Hij was meermalen een onderwerp ' onzer besprekingen. Gij herinnert u, dat wij het weten op het geloof , baseeren, dat het geloof voor ons nummer één is en het uitgangspunt 1 van al onze wetenschap vormt. Anderen willen van het geloof niets weten, nemen slechts als zeker aan wat de zintuigen hun aanbrengen, wat zij weten. Dit tweeërlei wetenschappelijk uitgangspunt leidt tot een geheel verschillende wereldbeschouwing: a. Wat aangaat de verhouding van de actueele wereld tot God: Staat God boven de natuur; is God de Schepper en Onderhouder der wereld; hebben wij eene transcendentie aan te nemen, of be') Deze classificatie hoorde ik onlangs maken in een psychologisch dispuut-college te Berlijn. Zij schijnt mij eene „natuurlijke" te zgu.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen