1903 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 67

61 Thomas van Aquino heeft een volledig theologisch systeem tot stand gebracht en de theologie tot eene ware wetenschap gemaakt. Hij heeft gesticht en het voorbeeld gegeven, hoe te stichten, maar de epigonen leefden in laatdunkende zelfgenoegzaamheid, zich wanende in het bezit der wetenschap en alles van zich werpend, wat niet reeds in Thomas stond. Zoo ontstonden de grpote gebreken van de schoolsche meeningen. Deze schoolheerschappij heeft twee karakter-eigenschappen, die haar bijzonder onrechtvaardig en schadelijk doen worden: vooreerst, doordat ze in de katholieke godgeleerdheid bijna alleenheerschend is, en ten tweede, omdat hare oordeelen steeds de vraag raken, of iemand met zijne meeningen zich nog binnen het terrein des geloofs bevindt, van het geloof dat hij aanhangt. Het grootsche kunstwerk van den H. Thomas, die het weten van zijnen tijd zoo innig in zijn theologisch systeem wist in te weven, is in de handen van kortzichtige epigonen tot een onheil niet alleen voor dengene, die tegen de schoolsche meening zondigt, maar ook voor het aanzien van het Katholicisme in de wetenschap in het algemeen. In het proces-Galilei kwam de bevangenheid der theologische school in schrikwekkend schel licht te voorschijn en groote schade werd daardoor toegebracht aan de reputatie der katholieke onderzoekers; eene schade, die nog heden hare werking doet gevoelen. Het merkwaardige is, dat de leerlingen den grooten meester niet navolgen. Daarvoor zou noodig zijn zich gansch en al in den stroom der moderne wetenschappelijke onderzoekingen te werpen; dan zal ook blijken, dat aan het thomistische systeem het wezenlijk merkteeken van iedere ware wetenschap niet ontbreekt: het ontwikkelingsvermogen en de vooruitgang. Men stelle zich klaar en helder voor oogen en richte zich daarna in, dat eene tegenspraak van zuiver wijsgeerigen of natuurphilosophischen aard tegen eene leerstelling der school gewoonlijk slechts daardoor woi'dt veroorzaakt, dat wat deze leerstelling inhoudt aan menschelijk weten zich ons zoodanig met het dogma versmolten voordoet, dat men door de uitsluitende verwerking van het thomistische systeem zich gemakkelijk in de opvatting heeft ingewerkt, dat alles zoo innig tot het dogma behoort, dat iedere wraking van wat daaraan menschelyks is toegevoegd eene wraking van het dogma met zich brengt. De school moet zich zoodanig standpunt kiezen, dat alleen het dogma en niets anders, niet de in het stelsel der school daaraan toegevoegde menschelijke wetenschap, den maatstaf afgeve voor de beoordeehng, of iets een vergrijp is tegen het dogma of niet. Ook in het binnenste der school was een strijd over de genade en de praemotio physica. Door de kerkelijke overheid werd uitgemaakt, dat geen partij

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen