1903 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 46

40

der irradiatie andere gevoelstonen van dezelfde kwaliteit te voorschijn. Dit noemt men in de psychologie de wet der associatie van overeenkomstige voorstellingen en aan deze herinner ik u in de tweede plaats. Op E volgt V 1, d. i. door een gewaarwording worden voorstellingen van denzelfden aard associatief toegevoerd. Is die gewaarwording met een positieven gevoelstoon verbonden, dan zullen voorstellingen van een + gevoelstoon uit hare latentie opgewekt worden; is de gewaarwording met een negatieven gevoelstoon verbonden, dan worden voorstellingen met een — gevoelstoon wakker gemaakt. Die gezamenlijke gelijksoortige gevoelstonen bepalen de stemming (objectieve zijde), en omgekeerd bepaalt deze stemming (subjectieve zijde) weder de gevoelskwahteit van een volgende waarneming en van de volgende waarnemingen. Zoo laat zich psychologisch de wording van het optimismus en pessimismus verklaren. Een droeve gebeurtenis wordt door een pessimist, d. i. iemand die door negatieve gevoelstonen zoo is, droeviger opgevat dan zij zou opgevat geworden zijn, als hij niet pessimist was, wijl zich associatief andere droeve herinneringen, hetzij rechtstreeks of indirect associatief aan die droeve geschiedenis verbinden. Zoo gaat het met alle waarnemingen bij den pessimist. De donkere voorstellingen stroomen toe de aangename tonen blijven achterwege, in de spreektaal uitgedrukt, de pessimist ziet alleen op de donkere zij der dingen — de zaak is, dat de donkere associaties toevloeien. Er heeft concentratie plaats van negatieve gevoelstonen. Zoo ontstaat de pessimistische wereldbeschouwing, en laat het zich verklaren dat de pessimist al het gebeuren in de wereld anders aanziet, anders duidt dan de optimist. — De nederlaag van Troelstra, die een negatieven gevoelstoon bij hem en bij zijne partij opwekte, heeft een menigte andere negatieve gevoelstonen associatief en irradiatief te voorschijn geroepen, gelijk niet onduidelijk uit de socialistische bladen, die na de stemming verschenen zijn, blijkt, welke gevoelstonen te zamen dezen staatsman en zijn partij pessimistisch stemmen. De socialistische partij bekijkt dit stuk wereldgeschiedenis van uit haar pessimistisch standpunt en ziet de politieke zaak in het vaderland donker in. • Dit ééne voorbeeld licht, naar onze meening, deze" zaak voldoende toe en staaft de juistheid van hetgeen wij beweren wilden. Mutatis mutandis geldt hetzelfde van den optimist. De orthodoxe christenen hebben in het algemeen den naam van een pessimistische wereldbeschouwing te zijn toegedaan.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen