1903 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 96

90

geloofsbelijdenissen. Want de zuiver objectieve mechanisch-causale beschouwingswijze kan naast de zuiver subjectieve of vitalistische blijven; beide hinderen elkander niet en sluiten elkander niet uit, maar completeeren elkander. Strijd ontstaat, zoodra beschouwingswijzen met „Daseinsweisen" verwisseld worden; een strijd tusschen twee geallieerden, die elkander wederkeerig niet naar waarde schatten vanwege de metaphysische nevelen. Deze nevelen komen daaruit voort, dat men zich verbeeldt, de „an sich" ware werkelijkheid natuurwetenschappelijk te kennen. Moet de wetenschap waarheid zoeken? Verstaat men onder waarheid de „an sich" bestaande werkelijkheid: Neen! Verstaat men onder waarheid de overeenstemming van het denken met het wetmatig verhouden der objecten van de menschelijke ervaring: Ja! Voor 't onderzoek van deze waarheid zijn alle beschouwingswijzen te gebruiken, die er toe kunnen bijdragen. Een wetenschap van de ware werkelijkheid, metaphysica genaamd, kan nog heden ten' dage niet en voornamelijk niet als natuurwetenschap optreden. Het is mogelijk dat de energetische beschouwingswijze voor de physiologie hetzelfde gevaar met zich brengt, waaraan de mechanischmaterialistische natuuropvatting de physiologie blootgesteld heeft. Dit gevaar ligt op de metaphysische zijpaden, waarop de zuiver objectieve beschouwingswijze komen kan, zoodra men gelooft, uit de beschouwing der objecten de „objectieve" d. i. de „an sich" ware werkelijkheid te kunnen leeren kennen. In de physica en chemie is dit gevaar niet zoo dreigend als in de physiologie, waar het komen moet. De mechanischmaterialistische beschouwingswijze kwam op metaphysische zijpaden, toen zij beweerde, de beweging der materie als ware werkelijkheid erkend te hebben en dus door de physiologie gedwongen werd, bij de verklaring der psychische verschijnselen uit de beweging der materie door een „Ignorabimus" haar bankroet te verklaren. Dit gevaar moet de energetiek vermijden. De ijverigste voorvechter der energetische natuuropvatting, Ostwald, meent, dat het haar voldoende gelukken zal om de rijke menigvuldigheid der levensverschijnselen bloot te leggen. Het zou een physiologisch feit zijn, dat een psychisch proces nooit plaats vindt zonder energieverbruik. Daaruit zou men kunnen vermoeden, dat er bij de psychische processen een ontstaan en omzetting van een bijzondere soort energie zou zijn, n. 1. der psychische energie. Men zou kunnen aannemen, dat de verbruikte chemische energie daarvoor is aangewend om de psychische voort te brengen. In 't verloop van het denkproces zou deze energie dan waarschijnlijk in warmte omgezet worden. Voor de op te maken balans zou het niet geven, of in 't organisme een tusschenvorm als psychische energie zou bestaan of niet.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen