1904 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 37

33

Het is niet zoozeer onze bedoeling uwe aandacht te vestigen op die psychische stoornissen die het intellect betreffen, neen ik vraag haar voor de ernstigere afwijkingen, de moreele defecten en de verzwakking van het geloof - ook deze afwijkingen zagen wij gepaard gaan met hersenlaesies. Allereerst zij hier vermeld dat de edeler psychische functies, geloof en moraliteitszin functies zijn, die niet geheel op zichzelf staan en niet buiten het intellect omgaan. Om godsdienstzin en moraliteitszin te kunnen hebben, moet men eerst weten wat godsdienst en zedelijkheid is, en ons weten, het begrijpen is aan het intellect gebonden. Nil est in flde quod non prius fuerat in intellectu. Op psychiatrisch gebied zien wij dan ook menigmaal bij intellectdefecten tegelijk ethische defecten. Idioten en imbecillen staan gewoonlijk moreel laag. Hoor ik van iemand die op jeugdigen leeftijd een delict begaan heeft, tien tegen een dat hij een imbecil is. Velen worden door hun intellect binnen de perken der welvoegelijkheid gehouden. De mensch beredeneert de gevolgen van eene immoreele daad vooraf: zijn naam kan er meê gemoeid zijn; zijn zaak kan schade lijden, zijn vrijheid worden benomen. Ook om Gods wil blijven vele menschen binnen de perken des fatsoens, uit vrees voor eeuwige straf. Ook dat is berekening. „S'il n'y a pas un Dieu, il faut l'inventer a cause de la crainte du peuple" zei Voltaire eens. God is nog altijd de beste politie-agent. De neiging tot de onzedelijke daad bestaat wel, maar de mensch wordt er van terug gehouden door berekening. Waar nu het intellect gebrekkig is, de intellectueele berekening ontbreekt of onvolkomen is, daar zal eerder tot de daad worden overgegaan. Doch in de tweede plaats ontmoeten wij pathologische gevallen waarin de ethische zin duidelijk gezonken is, terwijl het intellect niet of niet merkbaar geleden heeft. Intellectueel defect en ethisch defect vallen niet heelemaal saam. Dit zagen wij eenigszins bij den jongen met hereditaire syphilis; het is waar, deze patiënt staat intellectueel niet hoog, doch zijn moreele zin was oneindig dieper gezonken dan uit de intellectueele zwakte te verklaren is. Duidelijker kwam dit uit bij den neuro-diabeticus, een man die vroeger algemeen bekend stond als een edel mensch, godsdienstig en moreel was, veel voor anderen over had, maar later, gedurende zijn diabetes uit centraal-nerveuse oorzaak, ongodsdienstig, immoreel en een groot egoïst is geworden. Het intellect van dezen persoon was intact. Moreel defect kan derhalve bestaan met volkomen intellectuele integriteit. Dit sluit met de volksmeening. Deze wil eigenlijk van geen verband tusschen verstand en zedelijkheid weten, en is er al eenig

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen