1904 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 54

50 bekende grondlegger van het positivisme, maakt dan ook schoon schip onder de wetenschappen en bant niet alleen de raetaphysica en de theologie, de geestelijke wetenschappen in het algemeen, maar zelfs de psychologie buiten den kring der wetenschap in eigenlijken zin. Wetenschap is tot de sciences exactes beperkt. Dit was het tijdperk, waarin het verzamelen van feiten en feitjes als het hoogste doel der wetenschap aangeprezen werd. Wat de zintuigen niet konden waarnemen, wat men niet kon zien of tasten, was buitengesloten. Comte had echter daarmede voor eene bedenkelijke opvatting van de wetenschap gepleit'). Naar haar aard is het de wetenschap te doen om de kennis van het algemeene, zy zoekt naar de logische betrekking tusschen subject en object. Er zijn niet alleen bijzondere en toevallige, maar ook algemeene en noodwendige waarheden, die de empiristen tevergeefs uit de ervaring hebben trachten af te leiden. Het bestaan ') van bepaalde abstracte terreinen van wetenschap, de mathematische, bewijst reeds dat men gedoemd is fundamenteel het postulaat te laten varen om, wat de ervaring ons geeft, volgens oorzaken en gevolgen te rangschikken. Zij moeten abstracte begripsvormen invoeren en eerst de verbindingen daarvan geven wat noodig is om de voorwaarden zoo eenvoudig mogelijk te maken. En ^) waar blijft men, zoo kan men ten slotte vragen, met het beginsel der causaliteit, indien men Comte wil volgen? De wijsbegeerte had eerst recht gedaan gekregen. Zij had, dit moet erkend, heel wat op haar kerfstok; maar men was vergeten, dat de analyse alleen niet voldoende is, maar op de analyse ook de synthese moet volgen. Het is goed dat de speciale terreinen der wetenschap bouwsteenen verzamelen als materiaal, maar de synthese moet het gebouw opzetten. Wetenschap *) is er dan eerst, als we de dingen in hun oorzaak en wezen, doel en bestemming doorzien, als we niet slechts het 4V/ maar ook het Sion kennen en alzoo rerum dignoscimus causas. De historie leert dan ook, dat de natuur boven de leer ging en dat andere philosophische stelsels de vorige verdrongen. Het tijdperk van het materialisme en van het mechanisch evolutionisme was aangebroken, beide weer voortkomend uit eene z.g. mechanische wereldbeschouwing. Het is u bekend, welk een invloed het materialisme tientallen van jaren gehad heeft, en hoe het nu nog schoorvoetend bezig is te ver-

') ") ') *)

Bayinok, pag. 153. Wuudt, Grojidzüge der physiol. Psychologie III, pag. 678. Bavinck, pag. 154. Bavinck, pag. 154. ,

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen