1904 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 70

66

In het belangrijk proefschrift van Dr. Rijk Kramer ') kan men een uiteenzetting van de leer der diffusie en osmose, imbibitie en filtratie vinden; men meende daarmede de factoren verkregen te hebben tot verklaring van secretie, absorptie en transsudatie. Achtereenvolgens wordt de speekselkliersecretie, de darmresorptie, de lymphproductie en de niersecretie nagegaan en het resultaat is, dat beter dan ooit daardoor een inzicht verkregen is in het essentieel verschil, dat er bestaat tusschen de wetten van de organische en die der anorganische natuur. Alweer de tegenstelling tusschen vitalisme en mechanisme en in het proefschrift is te lezen, welk een grooten invloed deze beschouVikingen, welke dan ook als uitgangspunt genomen, op den gang der experimenten en ook op de conclusies heeft gehad. De zucht naar kennis, die den mensch eigen is, vraagt nog verder, of aan al deze levensverschijnselen nog een laatste algemeen principe ten gronde ligt. Hier houdt de waarneming op, maar het denken vraagt ook naar den laatsten grond der verschijnselen. Hier is het, dat Von Hartmann spreekt van een organiseerend principe, staande achter de doelmatig gebouwde levende wezens. Het materialisme loochent dezen Urgrund geheel; het neemt aan, dat de levensverschijnselen, zooals ze ons door de zintuigen worden overgeleverd, dit laatste zelf is, waarnaar gezocht wordt en maakt ze tot eigenschappen der atomen. Was het niet, dat Haeckel's werk, „Die Weltrathsel". in zoo groote oplage verkocht is geworden, dan zouden we kunnen zeggen: het materialisme is dood en laten we het stil rusten. Van de zijde der "pantheïsten en theïsten kan er alleen bijgevoegd worden, dat de atomen die eigenschappen, b.v. die der doelmatigheid, buiten de organismen niet bezitten. ^) De genoemde richtingen vinden het niet van beslissend gewicht, of het juist voor de zintuigen der menschen te kennen is of niet en vinden daarom geen aanstoot, om aan te nemen, dat er nog een laatste oorzaak der dingen is. Zoo spreekt Reinke van het kosmische Vernunft en we ontmoeten Lotze ^) weer op onzen weg, die vol bewondering staat voor den „ununterbrochenen gesetzmassigen Zusammenhang dieses bestehenden Vernünftigen" en tot het besluit komt, dat de wereld niet door een toeval geworden is en geen chaos voor de orde kon bestaan, maar

') Over de beteekenis van de physisohe factoren bij de processen van absorptie en secretie, 1903, ') Eeinke, Einleitung in die theoretische Biologie, pag. 58. ') Beinke, Einleitung, pag. 59.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen