1904 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 71

67

eene naar goddelyke ideëen geordende wereld in 't begin geschapen is geworden. Hier grijpt ons eigen standpunt aan, waar ook ieder van ons zich afvraagt, wat de laatste grond der dingen is, en mijnerzijds het antwoord luidt: de Schepper van hemel en aarde, die alle dingen regeert en onderhoudt. In dit standpunt is niet zoozeer van een machine sprake, die heel kunstig in elkaar gezet is en als wier resultaat de doelmatigheid aanwezig is, maar dit beginsel is van den beginne in de schepping gelegd geworden. Maar naast dit zijnde is ook het wordende, naast de actus ook de potentie en zoo meenen we verder dat door de onderhouding der dingen ook het doel van den Schepper zal bereikt worden. Zoo staat het theïsme voor een deel wel naast, maar ook voor een groot deel tegenover die richting, die, als we 't goed begrepen hebben, het meest gelijkt op het zoogenaamd Deisme der ISiJ^ eeuw. Aan het einde van onze beschouwingen gekomen, willen we een citaat van Liebmann, „Gedanken und Thatsachen" *) meedeelen, dat zoo geheel in overeenstemming is, met hetgeen in het begin voorop geplaatst werd. Toen Galilei op den scheeven toren in Pisa zijn valproeven deed met lichamen van zeer verschillend specifiek gewicht, en deze naar beneden liet rollen onder verschillende hoeken in schuingeplaatste gootjes, toen zocht hij naar de valwetten. Hij vond ze eerst, nadat hij en omdat hij nagedacht had over de a priori noodwendige betrekkingen tusschen ruimte, tijd, snelheid en versnelling en de wet der gelijkmatig versnelde beweging a priori vastgesteld had, bovendien ook een geheel systeem van mathematische „Vernunftwahrheiten" ontdekt had. Met experimenteeren en inductie alleen doet men weinig. Geëxperimenteerd hebben de alchymisten ook, onnoemelijk veel, maar den steen der wijzen hebben ze niet ontdekt.

') Geciteerd bij Driesoh, Die Organ Kegnl., Torwort. L. BOUMAN.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen