1904 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 40

36

sterkste gevoelstoon bezitten, e n . . . . de religieuse associaties zijn machtig. Religie en ethische zin zijn individueele psychische eigenschappen, gebonden aan het intellect. „De ware godsvrucht, het zaligmakend geloof, of de zaligmakende kennis van God wordt door den Heiligen Geest in het harte" gewerkt. Psychologisch verklaren wij dit zoo, dat deze Geest het verstand als aangrijpingspunt kiest, zoodat dit: primo het Woord begrijpt, secundo als waarachtig erkent, om ten slotte de zegeningen daarin vermeld op de eigen ziel toe te passen. „De natuurlijke mensch begrijpt niet de dingen die des Geestes Gods zijn;" maar de geestelijke mensch wordt „in zijn verstand weder versierd met ware en zalige kennis zijns Scheppers; in zijnen wil met gerechtigheid; in al zijne genegenheden met zuiverheid." Hoe hebben wij ons nu de werking des Heiligen Geestes psychologisch voor te stellen? Hij werkt, gelijk wij zagen, op het verstand en door het verstand op de genegenheden en andere eigenschappen van den geest — maar hoe gaat dit nu psychologisch toe? Wij behooren hier in onze bijeenkomsten deze vraag onder de oogen te zien. — In de kerk hooren wij telkens en telkens weer van de machtige werking van den Heiligen Geest — Hij is onze Herschepper, onze Heiligmaker; zonder den Heiligen Geest geen geloof, geen wedergeboorte, geen bekeering, geen heiligmaking, enz. — dit hooren wij lederen Zondag, ten minste als wij naar de kerk gaan, maar meer hooren wij niet; de dominee zegt ons van de wijze van werking niemendal. — En toch, een psychologisch aangelegd Christen, en een, die aan de exacte wetenschappen doet, wil daar wel iets meer van weten; hij weet, hier is geen poëzie, geen phantasie, geen mystiek, maar werkelijkheid. Hoe werkt de Heilige Geest nu al deze dingen? Werkt Hij primair op de stof of op onzen geest? Om op deze vraag een bevredigend antwoord te geven, dienen wij eerst na te gaan, of, terwijl wij zagen dat de stof op den geest werkt, ook het omgekeerde het geval is, of namelijk de geest op de stof werken kan. Twee stroomingen dagen op voor onzen geest: de materialistische, die beweert, dal de psychische functie niets anders is dan product der materie, d. i. der centrale zenuwelementen; stof is het primair essentieel substraat, dat bewustzijn met zijn geheelen inhoud doet emaneeren, ongeveer gelijk de nieren urine secerneeren; en de dynamistische strooming, die alle stof wil terugvoeren tot energie-punten. De dynamisten zeggen: kracht, geest, energie is de primaire essentie; de gezamenlijke energie-punten vormen het atoom, het kleinst denk-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen