1904 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 42

38 tegelijkertijd wordt ook de stof gewijzigd. Maar het aangrijpingspunt is de geest, deze wordt primair in beweging gezet, geëmoveerd. Als een meisje door een psychisch moment tot blozen wordt gebracht, wordt eerst de geest getroffen, daarna ziet men het vasomotorisch verschijnsel; tenzij men de onzes inziens onzinnige meening van James aanvaardt, dat n.l. emotie bestaat primair uit eene lichamelijke verandering, terwijl het bewustworden dezer verandering, het psychische secundair, iets bijkomstigs is; ni. a. w. dat wij droevig zijn, omdat wij weenen; dat wij vrees hebben, omdat wij beven; en dat wy toornig zijn omdat wij slaan en niet omgekeerd, Onderdruk, zegt de Engelsche psycholoog, in de vrees de hartkloppingen, het hijgen, het beven, de spierzwakte, de beweging der ingewanden; onderdruk in den toorn de opbruising van de boist, de congestie van het gelaat, de verwijding der neusgaten, de knersing der tanden, de hokkende stem, de impulsieve neigingen — onderdruk in de smart de tranen, de zuchten, do snikken, de beklemming van de ademhaling en van het hart, en wat rest van de emotie? — een puur intellectueele toestand en wel verbleekt, kleurloos, koud „a disembodied emotion is nothing." Dit is nu heel aardig van James bedacht tot steun van de materialistische prioriteit, maar strijdt met de psychologische werkelijkheid. De orde in het emotioneel proces is: perceptie of voorstelling, dan associatie, ten slotte zichtbare organische wijziging. Niet anders is chronologisch de gang van zaken bij het chronisch psychisch moment, het onderwijs. Het onderwijs is een kolossaal moment in de ontwikkehng van de psyche, waardoor deze zich meer en meer differentieert; aan deze differentieering past zich het weefsel aan, dat zich mede differentieert. Wat de opvoeding, de opleiding van den menschelijken geest vermag, leeren ons het huisgezin, de scholen met hare verschillende graden van lager en hooger onderwijs. Komt in twee verschillende huisgezinnen - in eén waar alle opvoeding ontbreekt, in een ander waar de kinderen opgeleid worden tot alle christelijke, huiselijke en maatschappelijke deugden, en het is of men met een verschillend genus schepsels te doen heeft. Brengt een bezoek aan de idioten-scholen. Wat hier volharding in de opvoeding en het onderwijs uitwerkt, daarover staat men verstomd, als men het ziet. Werkelijk de bizare spreuk: „daar zijn geen domme kinderen, daar zijn alleen domme onderwijzers," bevat een stuk waarheid. Zelfs bij de ergste misdadigers mag men niet wanhopen aan verbetering.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen