1904 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 103

97 m de anorganische aardschors zouden hggen, is onmogelijk, het is, alsof men aannam, dat twee i echte lijnen voor zeer langen tijd voldoende geweest waren een driehoek te voimen en dit nu met meer kunnen Ook Henle kan geen Uizeugung aannemen Voor den bioloog en den natuurondeizoekei m 't algemeen blijft wel de hoofdzaak, oplosbare problemen te vinden en het „Uneikennbaie luhig zu verehien" De natuuiphilosoof mag echtei veidei gaan en Vlagen welke conclusies uit het „Erkennbaie" en het „Unerkennbare" te trekken zijn. Causale en finale betrekkingen bij dieren en planten behooien tot het „Erkennbare " „Beide sind etwas objektiv Gegebenes, Kausalitat und Finaliteit smd zugleich heuiistische Maximen dei Forschung Auf dem Gebiet der Biologie smd beide gleichbeiechtigt, dies ist em oberstei Giundsatz des neuen Vitalisraus " Wie ei naai stieeft natuurphilosophisch beviedigd te worden, zou volgens Remke, moeten zeggen waai we doelmatige inrichtingen zien, zooals bij planten en dieren, moeten we ze als uitvloeisel van de handeling eenei hoogste machtige intelligentie denken, die we ons alleen naar analogie met menschelijke handelingen kunnen voorstellen We „weten" ten slotte van onze eigen psychische krachten ook niet meer dan van de intelligentie, die in 't heelal heerscht, uit onze handelingen besluiten we tot gene, uit de techniek dei natuur tot deze. In elk geval schijnt de biologie tot een natuuibeschouwing te leiden, die die van Aiistoteles dichtbij komt. Het doet er veidei met toe, volgens Remke, of men nu meer voor deistische, theïstische of pantheïstische voorstelhngen gevoelt Eene zuivere machinentheorie van de oiganismen zou wegens de evolutie dei aardoppei vlakte een deistische verklaimg noodig maken, wat dan ook dooi Voltaire werd toegegeven De „neovitalistische" opvatting zou meer dooi theïstische of pantheïstische vooistellingen beviedigd kunnen worden, misschien dooi een synthese van beide, volgens welke de krachten de onmiddellijke geestelijke werktuigen van een godheid zijn, terwijl m zulk een natuurgodsdienst alle naïef anthropomoiphe voorstellingen met betiekkmg tot het wezen van die godheid moeten weggelaten worden. Het atheïsme zou Reinke dan alleen als met de moderne biologie veieenigbaai houden, als ei geen evolutie geweest was, waaraan toch niemand waagt te twijfelen want uit de kiachten, die aan koolstof, wateistof, zuuistof, stikstof enz eigen zijn, konden zich toch geen cellen, geen planten en dieren, laat staan met verstand en rede begaafde menschen ontwikkelen. Tegenover deze consequenties dei eivaung moet de natuuiphilosophie positie nemen, teiwijl de natuui wetenschap daaivooi staan blijft. Vooi

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen