1904 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 69

65 in 't bijzonder aan de machinenstructuur denkt. Bij zijne beschouwing wordt de vorm op den voorgrond geplaatst, aannemend, dat door de bijzondere configuratie van het protoplasma de levensbewegingen door middel van de energie, die ter beschikking is, geregeld worden. Ook wat de machine doet hangt af van haar vaak uiterst ingewikkelde structuur. Toch worden de bewegingen der machine door mechanische energie onderhouden, en de substantie, waaruit de deelen vervaardigd zijn, komt ook buiten de machine voor. Zijn er ook ') misschien verschillende beelden van dezelfde objecten mogelijk? Stelt men de physico-chemische analyseerbare eigenschappen op den voorgrond, dan zou de wetenschappelijke voorstelling meer mechanistisch zijn, neemt men eigenschappen, die zulk een analyse niet toelaten, als voortplanting, overerving, ontwikkeling, bewustzijn, dan zal die voorstelling meer vitalistisch uitvallen. Het is niet erg bemoedigend, dat men, de balans opmakend van wat verkregen is en nog naar een oplossing vraagt, zooals Verworn dit doet in zijne Algemeene Physiologie ^}, moet verklaren, dat we eigenlijk nog niets hebben leeren kennen, dan de grove mechanische en chemische „Leistungen" bij de gewervelde dieren. De oorzaken waarop deze „Leistungen" berusten, zijn ons tot nu toe volledige raadsels. Dit geldt voor de ademhaling, den bloedsomloop, digestie, resorptie, enz. Zoodra men slechts dieper op de zaak ingaat, daar waar de werkzaamheid der cellen het allesbeheerschende is, stuiten we op raadsels. Men heeft getracht de geldigheid van het energieprincipe in de physiologie te bewijzen. Zulk een proef ^) zou zich echter over het geheele leven moeten uitstrekken, beginnend met de splijting van het ei en eindigend met de verbranding van het lijk. Maar ook zulk een proef zou nog onvolledig zijn, omdat daarbij de energiepotentiaal, waarmede de splijting van het ei begint, onbepaald zou blijven en men zou nog twijfel kunnen koesteren of de geheele energiepotentiaal van het dierlijk organisme, door zijn verbranding als warmte vrij komt. De eigenschap, die het meest karakteristiek is, waardoor zich een organisme bij objectieve beschouwing van de physisch-chemische lichamen onderscheidt, is de aanhoudende veranderlijkheid en aanpassing. Aanhoudend is er verandering en toch gaat men er van uit, dat een organisme een bepaald geheel vormt, dat bepaalde reacties laat verwachten, juist alsof we bij een dier te doen zouden hebben met een physisch of chemisch lichaam of een machine.

') Beinke, Biol. Centralbl., 1902, pag. 59. ") Vierte Auflage, pag. 29. ') Mares, Biol. Centralbl., 1902, pag. 338.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen