1904 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 63

59 Zoo werd het niet bedoeld door Muller en is het ook nu niet opgevat door de neo-vitalisten. Zij nemen eenvoudig een ander principe aan naast het energieprincipe, noemen dat het levensprincipe en meenen daartoe genoodzaakt te zijn door wat de ervaring hen leert. Zoo is dan ook het levensprincipe geen kracht, maar de symbolische uitdrukking voor een ingewikkeld spel van talrijke werkingen, terwijl de doelmatigheid overal als het resultaat dier werkingen te voorschijn komt. Zoo vormt de doelmatigheid ook het middelpunt van het levensprincipe en wordt daarmee — en dit is een zaak van het hoogste gewicht - een uitgangspunt voor ongeveer alle biologische onderzoekingen. Aan de causale noodzakelijkheid gehoorzaamt alleen de anorganische wereld, terwijl de organismen de causale en finale noodzakelijkheid tegelijk volgen. Doordat men de organismen als doelmatig geconstrueerde apparaten beschouwt, heeft men meermalen een vergelijking opgesteld met machines, die door de doelmatige vorming der deelen eene doelmatige aanwending verkrijgen van de energie, die hun toegevoerd is geworden. Reinke b.v. staat op het standpunt, dat de doelmatigheid der organismen grootendeels analoog is met die der machmes. Het komt mij echter voor, dat door Oscar Hertwig in deze een juister standpunt ingenomen wordt, terwijl hij de gronden aangeeft, waarom een organisme en een machine zoo belangrijk verschillen '). Een machine kan maar een of hoogstens enkele bepaalde verrichtingen doen op een manier, die voortdurend in haar constructie bepaald is geworden. Uit zichzelf kunnen de deelen niet wisselen en nieuwe constructies vormen om zich te richten naar andere toestanden en voorwaarden en dienovereenkomstig ook anders te werken. Er is geen sprake van, dat de machine bij invloeden van buiten op velerlei wijze kan reageeren, aan het doel beantwoordend. Daarentegen is het organisme krachtens zijn bouw daartoe in staat, denk slechts aan de eenvoudige cel, het elementaire organisme, die reageert op warmte en licht, en op alle soorten van mechanische en chemische invloeden, waardoor de meest verschillende uitingen van het leven tot stand komen. Wanneer een speeldoos, in staat om verschillende melodieën te spelen en het strottenhoofd van den levenden mensch met longen, zenuwen en spieren vergeleken worden, dan komen belangrijke verschillen voor den dag. Elke melodie heeft een bijzondere constructie noodig, maar bij het strottenhoofd is geen bepaalde constructie voor

') Oscar Hertwig, Die Zelle nnd die Gewebe II, pag. 55.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen