1904 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 55

51 dwynen, en bij de beoefenaars van tweederangswetenschap steeds nog zijne nawerking doet gevoelen. Maar weggedoezeld werd de voorstelling, dat ook de materialisten van bepaalde beginselen uitgingen, waarbij de geest uit de stof zou kunnen verklaard worden. Het psychische zou nog veel nietiger zijn dan het organische en te vergelijken bij het korte spel van een ééndagsvlieg, zwevend over de zee van het oneindige en eeuwige. Steun ontvangend van do theoretische physica *), had men het dogma aanvaard, dat de materie een ding zou zijn, dat we onmiddellijk zouden kunnen waarnemen, en dat de physica en chemie ons zou leeren kennen als het ware zijn der dingen na eliminatie van datgene, wat door de waarneming der zintuigen bedriegelijk daaraan verbonden was. Maar nu bleek bij juister inzicht in de kwestie, door het neukantianisme, dat de atomen, waarin vele natuuronderzoekers het laatste reéele substraat der verschijnselen meenden gevonden te hebben, feitelijk geen hoogere realiteitswaarde bezaten, dan de zoo gevreesde metaphysische producten der philosophie. Het mechanisch evolutionisme onstond onder invloed van Darwin en zijne school, stamt dus uit de moderne biologie. Het succes van Darwin is zoo groot geweest, dat het lang voor onwetenschappelijk gold ook maar eenigszins van zijne meening af te wijken. De groote beteekenis van een onderzoeker als Darwin zal niemand ontkennen, maar de groote bezwaren, die aan zijn stelsel kleven, mogen niet verborgen blijven. Indien men -) de voornaamste punten van zijn stelsel beschouwt, dan geven ze juist het tegenovergestelde van hetgeen Darwin daarmee bedoelde. Hij streefde namelijk naar een causale interpretatie van de organische ontwikkelingsprocessen. De zoogenaamde doelbegrippen moesten gebannen worden uit de wetenschap. Maar de selectietheoiie is juist in datgene wat zij positief bezit eene teleologische theorie. Ik behoef maar de bekende beginselen te noemen van „struggle for life", en „survival of the fittest" en van aanpassing, zelfreguleering om u daarvan te overtuigen. Het causale moment in de theorie beperkt zich op dat onbegrensde spel van toevallige veranderingen, dat vooropgesteld wordt om eene doelmatige keuze mogelijk te maken. Maar met den naam toevallig wordt juist een positief bewijs van causale voorwaarden op zij gezet. Genoeg om te bewijzen, dat zoowel in het materialisme als in het mechanisch evolutionisme nieuwe stelsels opgekomen waren, dat de

') Koenig, W. Wundt, Seine Philosophie nnd Psychologie, pag. 14. ') Wondt, Grundznge, III, pag. 689.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen