1904 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 60

56 overal alleen in geometrische en mechanische verhoudingen bestond. Zoo zou alle gebeuren verklaard kunnen worden uit blind werkende oorzaken, en de mechanische natuurbeschouwing van onze dagen gaat van het oude beginsel van Galilei uit. Met de wet van het behoud van energie, door Kobert Mayer en Helmholtz op den voorgrond gesteld, heeft men opnieuw naast eene mechanische natuurbeschouwing eene energetische geplaatst. In plaats van de materie, het „beweeglijke in de ruimte", stelde men het begrip der energie, in plaats van eene reductie van alle natuurverschijnselen tot mechanica, wilde men alles onder het energiebegrip samenvatten. Terwijl *) men zich niet bekommerde om het wezen der natuurkrach ten, als: zwaarte, warmte, licht, electriciteit, bracht men het onderzoek der wederkeerige betrekkingen, die tusschen hen onderling bestonden, onder het principe van het behoud van energie bij hare veranderingen. Zoo kreeg men eene opvatting der natuurverschijnse len, zuiver volgens begrippen, waarbij men het beginsel aannam die verschijnselen te laten rusten, die niet onmiddellijk als bewegingen in de ruimte gegeven waren. Tegelijk bleef aldus het onderscheid van een rij urqualiteiten der dingen, die op zichzelf niet te definieeren waren, maar alleen te kennen door onmiddellijke of middellijke werking op de zintuiggewaarwording. De gewaarwording gold alleen nog als een teeken, dat, op zichzelf van de zoogenaamde „specifieke energie" der zintuigen afhankelyk, direct of indirect op die urqualiteiten zou heenwijzen. Zoo werd de warmte alleen tot een energievorm, die af en toe en onder bijzondere voorwaarden in de warmtegewaarwording zich uitte, overigens echter alleen te kennen was uit de algemeene energie en hare veranderingen. Het licht werd tot „stralende energie", die als een ondervorm ook de warmtestraling en de electrische en magnetische strahngsverschijnselen in zich bevatte, terwijl aan al deze stralende energiesoorten tegelijk bovendien nog de eigenschap van oscilleerende beweging in de ruimte werd toegeschreven. Het is u bekend, dat Ostwald de eminente vertegenwoordiger van de energetische natuurbeschouwing is en zijn „Ueberwindung des wisschenschaftlichen Materialismus" en uit den laatsten tijd zijne „Vorlesungen uber Naturphilosophie" zijn voor de juiste beoordeeling dezer richting niet te ontberen. Niet zonder beteekenis is het, dat dit laatste werk aan Mach is opgedragen, den bekenden physicus, die

') Wnndt, Grnndzüge, III, pag. 711.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen