1906-1907 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 222

206 Men kan uit een elementair psychologisch oogpunt de menschen in twee variëteiten verdeelen. De eene heeft tot uitgangspunt van zijn doen en laten de leuze: cogito ergo sum i ) ; de andere die van sentio ergo sum. Er

zijn verstandsmenschen

leven hun

als in denken.

hun

en er zijn gevoelsmenschen.

De eersten

intellectueel associatie-centrum; zij handelen uit

Zij vangen

niet

aan met hun vcerk, zonder dit van

het begin tot het eind vooraf overdacht te hebben. Hunne psychische bezigheid is analyse en synthese. Hun spreken is bewijzen. Zij laten zich niet stuk

door hun gevoel meeslepen, d. i. van hun verstandelijk

brengen.

gevoel.

De

Zij laten

anderen, de gevoelsmenschen gaan uit van hun zich door

het gevoel — het affect, hetzij liefde

of haat of wat ook, leiden.

Zij hebben licht medelijden. E r wordt

in hen dit of dat affect opgewekt, en hieruit handelen zij, zonder het „voor" of „tegen" dezer handeling nauwkeurig te overwegen, 't Zijn dikwijls menschen van het oogenblik. Bijna

uit iedere

rede

of lederen

roman

ademt u tegen, of de

redenaar of schrijver een verstandsmensch of een gevoelsmeusch is. De scheiding is natuurlijk niet zoo sterk dat de verstandsmensch geen gevoel en de gevoelsmeusch geen verstand zou hebben, neen, onder beide partijen

vindt

men verstandige en domme mensshen.

Het komt op het uitgangspunt aan. Toch zal de eerste, im Groszen und Ganzen, minder licht in domme dingen vervallen dan de tweede, omdat het uitgangspunt des eersten voorzichtigheid is. De gevoelsmeusch zal daartegen eerder tot heldendaden overgaan, omdat het aifect men

niet vraagt meer

flauwen Mannen

,lieve"

naar het effect. menschen

Onder de gevoelsmenschen zal

vinden,

in den

goeden

en in den

zin van het woord, menschen die zich opofferen voor anderen. zijn

menschen:

meer verstandsmenschen

„Sprakeloos

zich

ten

offer

—

vrouwen

wijden

kan

meer gevoelsde vrouw, de

vrouw alleen." En kinderen ? 1) We weten wel dat Descartes met dat woord iets naml. dat men bij de beoefening der wetenschap niet de zintuigen aanvoeren, niet van de ervaring, maar tare. — Descartes vergeve ons, dat wij zijn beroemd duiden zin bezigen.

anders bedoeld heeft; moet uitgaan van wat van het denken, cogiwoord in bovenaange-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen