1906-1907 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 123

109 zijn denken ziet de mensch zich geplaatst op den tweesprong. eene is de weg der „causaliteit," de andere der

De

,finaliteit."

Dank zij een systematische verdachtmaking van een Moleschott, Büchner, Vogt, Haeckel enz. enz., heeft lang de meening post gevat, dat de weg der causaliteit die voor 't denkend deel der natie was die der finaliteit voor 't niet denkend deel (dit was vrijwel synoniem met christelijk). Niet dat 't verboden was, in ons land, systematisch den weg der Finaliteit

te bewandelen, of den kinderen dien te l e e r e n ; neen, als

men zelf de kosten maar betaalde en mede bijdroeg voor het onderhoud van den weg der „Causaliteit," al bewandelde men dien niet. De twee wegen, beide erkend

te

hebben,

zoo oud als de historie reikt,

als regeering

„officieel"

den een niet langer boven den

ander plaatsende en 't aan den souvereinen k r i n g der wetenschap zelf overlatende met argumenten te overtuigen, blijft de groote verdienste van het Ministerie-Kuyper en was een daad van nationaal belang, i) Niet langs den weg der eenvormigheid, d. i. door onderdrukking der minderheid

tot

eenheid,

maar gelijke vrijheid, d. i. gelijkheid

van rechten worde en blijve de hechte band, die ons allen vereenigt in het klassieke land der vrijheid! In

den strijd

over de causae finales is het j a a r 1905 dan ook

een belangrijk moment. „Green goed onderwijs mogelijk op dogmatischen grondslag" is het woord van Mr. Levy 2). „Zonder dogmatischen grondslag geen eenheid van conceptie", zou ik hiertegenover willen stellen. 1)

Onder applaus van zijne mede-vfrontmakers" voor de openbare school

zegt Zelderveld, dat deze wet is „een partijwet van de ergste soort". Hoe onjuist deze voorstelling is kan ook blijken uit 't volgende. In N.-Brabant z^n de z.g.n. neutrale scholen Eoomsch. De liberalen zijn daar verplicht, indien zq dit onderwas niet begeeren, zelf scholen te bouwen. Ook deze kunnen, mits voldaan wordt aan de door de wet bepaalde eischen, de Kijkssubsidie genieten. 2)

Deze meening wordt niet gedeeld door de Amsterdamsche Schoolcom-

missie. In het officieel //Verslag van den toestand van het lager onderwijs in de gemeente Amsterdam", hoofdstuk: Bijzondere scholen, 1899,pag. 86: „Onder deze scholen zijn er eenige, die in alle opzichten uitstekend kunnen genoemd worden."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen