1949 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 56

44

Dr J P VAN ROOIJEN

Afgaande op de titel „Recherches sur la probabilité des jugements en matière crimmelle et en matiere civile précédées des régies generales du calcul des probabilites die P o i s s o n aan een m 1837 verschenen standaardwerk gaf zou men ook deze kanstheoreticus van een tekort aan cntisch besef kunnen beschuldigen doch zulk een gevolgtiekking ware volstrekt ongemotiveerd want juist aan P o i s s o n danken wij een scherpzinnige behandeling van de fundamentele wet der grote getallen, die tot op zekere hoogte zowel de waarschijnlijkheidsrekening als de statistiek beheerst Aanvankelijk schoorvoetend, doch naderhand steeds openhartiger begon de crtiek op de klassieke theorie van L a p l a c e zich te doen gelden De tegenstanders waren van mening, dat zijn schema in feite een starre gedachtenconstructie is, die het contact met de levende werkelijkheid ontbeert De veelzijdige mogelijkheden die de kansrekening op het brede terrein van haar toepassingen biedt, openen volgens hen nieuwe gezichtspunten waardoor zich wederkerig de behoefte aan een volkomen gewijzigde axiomatiek doet gevoelen. Als de exponent van dit streven moet V o n M i s e s worden beschouwd, die alle critische gevoelens met betiekking tot het stelsel van L a p l a c e op voorbeeldige wijze in een met volle overtuiging verdedigde frequentietheoiie samenvatte Het is er verre vandaan dat de ideeën van V o n M i s e s e s de strijd der meningen over de giondslagen van de waarschijnlijkheidsrekening hebben beslecht, veeleer kan men zeggen, dat hij juist daardoor hevig ontbrandde Onder de tegenstanders van de frequentietheorie bevinden zich wiskundigen die het klassieke schema in mm of meer gewijzigde gedaante trouw blijven, en anderen, die hun heil zoeken in een functietheoretische interpretatie van het kansbegnp Het aantal schakeringen is zeer groot, en een nauwkeurige analyse van de ingrijpende meningsverschillen heeft wel uitgewezen dat de strijd om het kansbegnp m nauw verband staat lot de controverse die reeds gedurende decennia nopens de grondslagen der wiskunde de belangstelling der mathematici gaande houdt In het voorgaande is reeds gebleken dat de ontwikkeling van de waarschijnlijkheidsrekening tussen de grootse publicaties van B e r n o u l l i en L a p l a c e betrekkelijk weinig vorderingen heeft gemaakt, daarentegen hield haar toepassing op vragen van geboorte en sterfte in het algemeen en op de berekening van lijf-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen