1949 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 57

VAN KANSREKENING TOT STATISTIEK

45

renten in het bijzonder juist m die tijd de aandacht gespannen Alvorens de mspireiende kracht van B e r n o u l l i s Ars conjectandi zich trouwens kon doen gelden, publiceerde onze raadpensionaris J o h a n d e W i t t een merkwaardig geschrift onder de veelzeggende titel Waerdye van Lyfrenten Naer Proportie van Losrenten waarin voor het eerst de lijfrentekoopsommen kansrekenkundig v.eiden becijferd zodat D e W i t t als de grondlegger van de verzekenngswiskunde kan worden beschouwd. Nadien werden in de achttiende eeuw de eerste schreden op het brede terrein van de eigenlijke bevolkingsleer gezet zodat ook te dien opzichte de baan voor het machtig genie van L a p l a c e werd geëffend Een voor die tijd ongekende belangstelling genoot de gesetehjke J o h a n n P e t e r S u s s m i l c h met zijn in 1741 verschenen driedelige werk Die gottliche Ordnung in den Veranderungen des menschlichen Geschlechts waarin aan de hand van zeer omvangrijk cijfermateriaal de statistische regelmaat ten aanzien van geboorte, sterfte en voortplanting wordt beschreven Blijkens zijn voorbericht had S u s s m i l c h de intentie om in deze verschijnselen de wijsheid Gods met betiekking tot de menselijke samenleving na te speuren en de lezer komt dan ook onder de diepe indruk van het vroom gemoed hetwelk de schrijver bij het verlichten van deze arbeid heeft bezield Een opsomming van alle geschriften der 18e eeuw die in enig verband tot de bevolkingstheorie stonden kan uiteraard niet in mijn bedoeling liggen Daarentegen is het wel belangrijk er aan te herinneren dat zij nog vóór de dagen van L a p l a c e m Engeland en Nederland hebben geleid tot de oprichting van een op commerciële basis steunende maatschappij van levensverzekering, waaruit genoegzaam bliikt dat de suggestie omtient een statistische regelmaat in leven en sterfte aan de hand van de betreffende publicaties der 18e eeuw tot een stellige overtuiging was uitgegroeid Naast de kansrekening had dus de statistiek haar intrede gedaan doch ook daaromtrent was het vernuft van I a p 1 a c e nodig om in eerste instantie tot een sluitend geheel te kunnen geraken Intussen moet ik er nadrukkelijk op wijzen dat L a p l a c e wel de kanslekening in haar volle omvang beheerste doch ten aanzien \ an de de statistiek beperkte hii zich tot de mathematische ontleding van een tweetal problemen namelijk het vraagstuk van de geslachts\erhouding der geborenen enerzijds en de aangroeiïng der bevol-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen