1949 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 90

74

Dr F. J. TOLSMA

gedeelte de oorspronkelijke draad nog eens op te nemen, om deze vervolgens in een vrij snel tempo af te wikkelen, voor zover de huidige stand der wetenschap dit toe zal laten. Wanneer wij het begrip parapsychologie voor ons stellen, dan wordt door velen tegelijkertijd gedacht aan occultisme en spiritisme. En inderdaad is het vooral de spiritistische ontwikkeling in de vorige eeuw, welke de moederbodem is, waarop de parapsychologie zich heeft kunnen ontwikkelen. Het meer moderne spriritisme, waarin de leer verkondigd wordt, dat de mens na de dood voortbestaat en dat het mogelijk is, contact met de geesten van overledenen tot stand te brengen, vloeit op zijn beurt weer voort uit het primitieve animisme. Hier vinden we soortgelijke beschouwingen, welke we ook bij eenvoudige spiritisten telkens weer aantreffen, terug. Het is vooral in het schamanisme, in Mongolië en bij de Eskimo's voorkomend, waar we de moderne verhoudingen, zoals we die in het spiritisme aantreffen, terugvinden. In het schamanisme zien we als centrale figuur de schamaan, een soort tovenaar en priester, wien het door bijzondere kwahteiten gegeven is, om met de geesten van overledenen in contact te treden. Bij het moderne spiritisme zijn het de z.g. mediums, welke dit contact kunnen bewerkstelHgen. Het medium neemt zo ook geheel een soort middelaarspositie in tussen de normale mensen en de geesten van afgestorvenen. Zowel in het geloof aan de schamaan, als in dat aan de mediums hgt de behoefte van de mens uitgedrukt om zich met bepaalde, zich van de gewone, gemiddelde mens afgrenzende machten in verbinding te stellen. Het spiritisme berust dus op de ongelijkwaardigheid van de mens, terwijl daar tegelijk in opgesloten ligt, dat deze ongelijkwaardigheid op de een of andere wijze intuïtief kan worden beleefd. De bijzondere eigenschappen, welke de mediums bezaten, pasten echter slecht in de vorige eeuw, vooral omdat de philosophic zich steeds meer in de richting van het materialisme ontwikkeld had, waarbij de mens tot een machine werd gedevalueerd. De idee van het wonder werd daarbij uit het woordenboek geschrapt en men zocht nog slechts naar causale verklaringen. Deze verklaringen meende men nu op twee wijzen te kunnen benaderen. In de eerste plaats door de stand der physica te hulp te roepen, maar daarnaast ook door de vorderingen der psychologie ter verklaring aan te wenden. W a t verstaat men nu onder de parapsychologische verschijnselen?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen