1949 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 58

46

Dr J. P. VAN ROOIJEN

kingen anderzijds. Met betrekking tot het eerstgenoemde probleem ontwikkelde hij een uit mathematisch oogpunt correcte oplossing, met behulp waarvan alle waargenomen verschijnselen tot in details verklaard konden worden, terwijl zijn onderzoek nopens het bevolkingsvraagstuk op de hypothese van E u 1 e r steunde, volgens welke de aangroeiïng door een geometrische progressie wordt afgebeeld. Terloops kan hier de opmerking worden ingelast, dat deze ondersteUing naderhand op grond van de voortgezette waarnemingen op een fraaie wijze is gecorrigeerd. Evenals met betrekking tot de waarschijnlijkheidsrekening dient ook ten aanzien van de statistiek te worden gezegd, dat zij zich in de negentiende eeuw binnen enge grenzen heeft bewogen, hoewel geenszins vaststaat, dat deze vertraging mede aan de autoriteit van L a p l a c e moet worden toegeschreven. Nochtans is een duidelijk verschil te constateren; terwijl immers de toepassing der kanstheorie wel is waar tot excessen leidde, doch overigens als een vrij onschuldig cijferspel kan worden aangemerkt, heeft de statistische regelmaat en dan voornamelijk de interpretatie van de zogenaamde wet der grote getallen in de vorige eeuw tot een zonderlinge en tegelijk volstrekt onschriftuurlijke gedachtenconstructie aanleiding gegeven. In deze richting werd de stoot door Q u e t e 1 e t toegebracht, die in allerlei geschriften en met name in zijn bekende verhandeling ,,Sur l'homme et Ie développement de ses facultés, ou essai de physique sociale" een poging ondernam om de op het terrein der menselijke samenleving geobserveerde statistische regulariteiten tot een gloednieuwe wetenschap onder de naam ,.sociale physica" om te bouwen. Zijn uitgangspunt ontleende Q u e t e 1 e t aan het in de kansrekening welbekende gemiddelde-begrip. De hoge betekenis daarvan meende hij te moeten accentueren door het postulaat, dat een gemiddelde volstrekt representatief kan worden geacht. Dusdoende schiep hij de mogelijkheid om de alzijdig gevarieerde verschijnselen in de menselijke samenleving tot zeer eenvoudige proporties terug te brengen; men behoefde slechts de gemiddelde mens te construeren, een individu, waarin alle menselijke kenmerken, hoedanigheden, eigenschappen enz. met het juiste gewicht optreden. De levensuiting van een bevolking zou dus geen enkele wijziging ondergaan,

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen