1949 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 104

88

Dr F. J. TOLSMA

schijnselen. De psychologie wordt door even vaste wetten beheerst als de natuurwetenschap. Volgens H e y m a n s hebben zowel de natuurwetenschappelijke als de psychische reeks betrekking op dezelfde werkelijkheid, die zich op tweeërlei wijze aan onze waarneming openbaart. H e y m a n s verwerpt nu het materialisme en het z.g. spinozisme en verklaart zich een voorstander van het psychisch monisme. Al het door ons gekende is bewustzijn en bovendien hangt alle bewustzijn met elkaar samen in een wereldbewustzijn. Het psychisch monisme baseert zich ook geheel op de empirische wetenschappen. Toch is door de creatie van een wcreldbewustzijn een ruime plaats gemaakt voor de parapsychologie en zelfs voor het spiritisme, waarvan H e y m a n s in zijn laatste levensjaren een overtuigd aanhanger was. Zowel het zuivere materialisme als het psychisch monisme is thans vrijwel geheel verlaten. Beiden baseren zich op een bepaald geloof. Zo krijgt ook het begrip parapsychologie een helderder structuur, het omvat een aantal elementen, welke buiten het terrein der empirische psychologie schijnen te vallen. Toch moeten wij het met V a n d e r H o r s t eens zijn, dat zij gerekend dienen te worden tot de empirische psychologie. Het begrip parapsychologie, dat zich eenmaal losgemaakt heeft uit spiritistische en animistisch religieuze opvattingen, heeft zich zo georiënteerd aan een bepaalde vorm van de psychologie en wel de empirische. Zij ging zich richten op ervaringen en algemeen constateerbare feiten en kwam daarbij eigenlijk niet verder dan tot de vaststelling, dat de mens ook, psychologisch gezien, in de gewone empirische psychologie niet opging. De parapsychologie kan dan ook slechts als zinvol afgegrensd worden wanneer we weten, wat we onder psychologie moeten verstaan. W e willen hier niet verder gaan, dan aan te geven, dat zowel de psychologie als de parapsychologie behoefte hadden aan een fundament en zij zochten dit beide in de reeds genoemde niet-Christelijke wijsgerige systemen. Hoewel de pararapsychologie zich meer en meer trachtte los te maken van het primitieve bijgeloof, is het nog steeds niet mogelijk scherpe grenzen aan te geven. De meeste parapsychologen kan men een occultistische inslag niet ontzeggen. Vandaar dat ook weinig parapsychologen zich tot het orthodoxe Christendom voelen aangetrokken. Het primitieve occultisme boeit veel meer dan de Christelijke openbaring. Slechts voor zover de parapsycholoog ook aan de Bijbel voorbeelden kan ontlenen, welke in zijn systeem pas-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen