1949 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 53

VAN KANSREKENING TOT STATISTIEK DOOR

Dr. J. P. V A N ROOIJEN Wanneer men bedenkt, dat de waarschijnhjkheids- of kansrekening haar oorsprong vindt in de menselijke hartstocht met betrekking tot het dobbelspel, dan zou hieruit mogelijkerwijze de gevolgtrekking gemaakt kunnen worden, dat de beoefening van dit onderdeel der toegepaste wiskunde voor de christen zo al niet verboden is, dan toch met meer dan normale schroom dient te geschieden. Niet alleen moralistische overwegingen zijn hier echter in het geding; ook de controverse, die velen tussen het leerstuk omtrent de Goddelijke voorzienigheid en de ontwikkeling van de kansrekening menen te bespeuren, heeft talrijke bezwaren doen rijzen. Het is volstrekt noodzakelijk, dat juist op dit punt elk misverstand wordt weggeruimd, aangezien binnen het raam van de moderne natuurwetenschap de waarschijnlijkheidsleer een expressieve rol vervult, zodat de christelijke beoefening dier wetenschap rechtstreeks tegenover de theorie van de contingente verschijnselen wordt geplaatst. Het ligt in mijn bedoeling om deze confrontatie in schriftuurlijk licht te beschouwen, doch alvorens daartoe over te gaan, wil ik U in vogelvlucht de weg tonen, die van de primitieve denkbeelden nopens kansobjecten tot de moderne theoretische statistiek heeft geleid; en zulks te meer, omdat deze historische ontwikkeling vele instructieve momenten kan aanwijzen. Tevoren is reeds aangestipt, dat de kansrekening haar ontstaan in feite aan het dobbelspel dankt. Juist daarom nu is het zeer opmerkelijk, dat de geschiedenis niet in een ver verleden teruggrijpt, doch betrekkelijk jong moet worden genoemd. Overigens kan ter verklaring onder meer worden aangevoerd, dat de waarschijnlijkheidstheorie de beginselen van een wiskundige analyse impliceert en deswege niet tot ontwikkeling kon komen, zolang zelfs het beginstadium van zulk een analyse niet was aangebroken. Onverbrekelijk met de kansrekening is ongetwijfeld de naam van de Franse edelman en dobbelspeler C h a r l e s d e M é r é ver-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen