1949 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 133

DE ONTWIKKELING VAN HET BEGRIP „KRACHT"

113

doende behcht door te vermelden, dat er alleen al, voorzover mij bekend, negen theorieën zijn, die trachten één cardinale moeilijkheid, de wisselwerking tussen veld een deeltje, bevredigend te beschrijven. Overzien we nu het geheel, dan blijkt dat in de naturkunde steeds van kracht gesproken wordt wanneer de invloed, die de physische dingen overal op elkaar uitoefenen en die een eindige voortplantingssnelheid heeft, in zijn uitwerking quantitatief kan worden vastgelegd. De wijze waarop dit geschiedt, is eerst eenvoudig, door de versnelling; later, in de relativiteitstheorie, ingewikkelder: door de snelheid en de versnelling in aanmerking te nemen. In de quantummechanica is een uitgebreide en weiomschreven discipline nodig om de krachtwerking te verdisconteren. Het lijkt of hier het krachtbegrip geheel vervaagt, omdat de welbekende maat: de versnelling, uit de beschrijving verdwijnt. De zaak ligt m.i. veel meer zó, dat bij de atomaire verschijnselen het al meer onmogelijk blijkt, in de zin van Galilei te abstraheren en slechts één deeltje en zijn wederwaardigheden te onderzoeken en te beschrijven. Het deeltje is niet uit zijn omgeving los te maken en ondergaat en veroorzaakt voortdurend veranderingen, die door geen enkel instrument uit het geheel zijn af te zonderen. Vandaar dat de beschrijving ingewikkeld wordt en de maat van de kracht niet eenvoudig meer is aan te geven. Als we nu terugkeren tot de gedachten die ik in het begin formuleerde, dan blijft de moeilijkheid hoe we het gewonnen inzicht dienstbaar kunnen maken aan een ruimer geheel. Het is dan noodzakelijk ons er voortdurend van bewust te zijn, dat het besproken begrip slechts voor een zeer beperkt terrein ontwikkeld is, en bijvoorbeeld niet zonder meer op biologische verschijnselen kan toegepast worden. Verder bleek dat de mathematische begripsvorming voor een physische theorie niet altijd tot de juiste consequenties voert en tot grote moeilijkheden aanleiding kan geven. Het is voor een christen-physicus een zware taak, de weg te zoeken, waarlangs hij de gegevens van zijn vakwetenschap dienstbaar kan maken aan de uitbouw van zijn levens- en wereldbeschouwing. Misschien zullen sommigen van mening zijn, dat het probleem hier achterste voren gesteld is. Is de weg niet juist anderom alleen begaanbaar en moeten wij, van de Christelijke grondslagen uitgaande, de doorwerking in de verschillende vakgebieden zoeken? Hiertegenover moge ik opmerken, dat ook deze weg zijn moeilijkheden

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen