1949 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 60

48

Dr J. P. VAN ROOIJEN

Terwijl zij immers in de loop van de vorige eeuw reeds op de bevolkingsleer, de erfelijkheidstheorie, het assurantiewezen en de foutenrekening beslag legde, drong zij vervolgens steeds verder in de biologie, de physica en de astronomie door, en in de laatste tijd doen haar hulpmiddelen uitnemende diensten op economisch en sociologisch terrein. De duidelijke symptomen ontbreken niet, dat de invloed van de statistiek zich nog voortdurend zal uitbreiden, zodat haar en daarmede ook de kansrekening een veelbelovend arbeidsveld ter beschikking staat. Wanneer wij in dit verband op de gevaren wijzen, die in een overschatting van de mogelijkheden der statistiek schuilen, dan hebben wij geenszins de ongemotiveerde conclusies op het oog, die niet zelden op grond van een meer geestdriftige dan oordeelkundige analyse van het waarnemingsmateriaal getrokken worden; ten deze zal het kwaad zichzelf wel straffen. De historie heeft echter doen zien, dat de voortschrijding der natuurwetenschappen de zucht tot emancipatie in de hand werkt; en zo is in de eeuw der statistiek het gevaar allerminst denkbeeldig, dat de karakteristieken van de menselijke samenleving als objecten van de leer der grote getallen worden aangemerkt, waardoor de sociale physica langs een omweg toch wederom ten tonele verschijnt. Per definitie kan men de kansrekening omschrijven als de mathematische leer van het toeval. Alsdan echter wordt de indruk gewekt, dat de waarschijnlijkheidstheorie in de grond der zaak een magische kunst is, waarbij als verzachtende omstandigheid slechts geldt, dat de toverstaf voor een stelsel wiskundige formules heeft plaats gemaakt. Aan de noodzaak om allereerst de op het toeval rustende sluier weg te nemen, zal ik mij dus niet kunnen onttrekken. Laat ik dan beginnen met de opmerking, dat de verschijnselen, die wij dagelijks kunnen waarnemen, in twee groepen onderscheiden kunnen worden; tot de ene catagorie behoren alle evenementen, waarvan de uitslag tengevolge van het bestaan ener beheersende natuurwet kan worden voorzien, terwijl de andere klasse die verschijnselen omvat, waarvan de afloop in meerdere of mindere mate onzeker is. Met betrekking tot de laatstgenoemde categorie van wisselvallige evenementen behoeft aan het bestaan van de verbindende schakel tussen oorzaak en gevolg nog niet getwijfeld te worden; intussen kan het causaliteitsbeginsel ons geen uitsluitsel geven, aangezien een overweldigend aantal elkaar veelszins kruisende

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen