1949 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 125

DE ONTWIKKELING VAN HET BEGRIP „KRACHT" IN DE NATUURKUNDE DOOR

Dr C. C. JONKER. Telkens weer geeft de voortgang der natuurkunde aanleiding tot uitgebreide en zelfs felle discussies met niet-vakgenoten, meestal philosophen, over fundamentele vragen, waarvan de beantwoording van groot belang is voor ons wereldbeeld en onze wereldbeschouwing. Het is voldoende om te herinneren aan de strijd over causaHteit en determinisme om dit te adstrueren. Hierbij is het niet opmerkelijk, dat een scherpe formulering op natuurkundig gebied, meestal ontstaan na een lange en moeizame ontwikkeling, tot de verbeelding spreekt of bewondering wekt door de oplossing van schijnbaar onoverkomelijke moeilijkheden. Het is echter wel te betreuren, dat men vaak de natuurkundige betekenis zozeer naar de achtergrond dringt, dat de physicus verbijsterd luistert naar de conclusies die men uit de nieuwe vondsten trekt, mits hij tenminste niet zelf mede debet is aan de aangerichte verwarring. De betrekkelijke eenvoud van de natuurwetenschappelijke methode en de op het eerste gezicht eenvoudige abstracties uit de volle werkelijkheid, die de natuurkunde hanteert, hebben er toe geleid, de natuurwetenschap aan de wetenschap als geheel, ten voorbeeld te stellen. Hoe ongunstig men hier ook over moge denken, toch kan dit niet verhinderen, dat de resultaten tot ver buiten het gebied der natuurkunde geëxtrapoleerd worden. Het is daarom niet zonder nut eens na te gaan, hoe de natuurkunde zijn begrippen vormt en vervormt, mede onder invloed van de geestelijke stromingen van de tijd waarin ze ontstaan. Misschien zal het dan mogelijk zijn iets te zeggen over het gebruik van deze begrippen in een ruimer gebied dan wordt afgepaald door de enge vakwetenschappelijke grenzen. Het lijkt mij daartoe veilig een begrip te kiezen, dat in de hedendaagse strijd der meningen niet al te zeer betrokken is, maar dat toch voldoende fundamenteel is om onze belangstelling op te roepen. Het krachtbegrip voldoet m.i. aan deze voorwaarden. De voornaamste fasen van zijn evoluering wil ik trachten te schetsen. *) Openbare les, gehouden bij de aanvaarding van een lectoraat in de Natuurkunde aan de Vrije Universiteit op 24 September 1948,

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen