1949 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 131

DE ONTWIKKELING VAN HET BEGRIP „KRACHT"

111

gen behandeld, met het gevolg, dat de veldgrootheden ter plaatse oneindig groot worden. De speciale relativiteitstheorie van Einstein loste, wat de grondslagen van het krachtbegrip betreft, geen moeilijkheden op. De stilzwijgende onderstelling van Newton, dat de door een kracht veroorzaakte versnelling onafhankelijk was van de reeds verkregen snelheid, moest vallen, maar het product van massa én de versnelling bleef hierdoor onveranderd. W e i werd de maat der kracht dus afhankelijk van de snelheid. De werking op afstand moest echter, daar zij onmiddellijk resulteert, het veld ruimen voor de veldtheorie, met een eindige snelheid van krachtoverbrenging. In de algemene relativiteitstheorie werd de zwaartekracht in dit geheel opgenomen. Er treedt in de relativiteitstheorie een duidelijke doorbreking der Newtonse mechanica op, maar de continuïteit der ontwikkeling blijft bewaard, omdat voor kleine snelheden de theorie overgaat in de Newtonse mechanica, maar dan zonder absolute tijd en ruimte. De vraag die echter hier gesteld moet worden is: is er nog te spreken van een kracht, als een gravitatieveld gelijkwaardig gesteld wordt met een versnellingsveld? In de veldtheorie zijn de puntlading en de massa nog altijd de „bronnen" van het electromagnetische veld en van het gravitatie-veld. Het veld maakt zijn aanwezigheid kenbaar door de versnellingen die de lichamen in het veld verkrijgen. Er is dus nog steeds sprake van een oorzaak van het veld en van een versnelling die gemeten wordt, zodat het krachtbegrip gehandhaafd kan worden bij een beschrijving, die wezenlijk van de Newtonse verschilt. Hoe diep de quantumtheorie in de grondslagen der mechanica ingreep is te zeer bekend om er nu over uit te wijden. De kinematische en dynamische attributen der beschrijving worden, met de door Bohr i l ) ingevoerde spreekwijze, complementair genoemd. Daar de kracht gemeten wordt door de verandering van de impuls, kan men de maat van de kracht slechts bepalen ten koste van de plaats van het deeltje, en omgekeerd. Het krachtbegrip keert daardoor echter niet terug tot de vaagheid die het had vóór Newton. De grondslagen der quantummcchanica waarborgen, dat men binnen de door haar gestelde grenzen, bij benadering of gemiddeld kan spreken van de geldigheid der tweede wet van Newton. De niet-deterministische beschrijving van de beweging der elementaire deeltjes leverde een verrassend resultaat voor het kracht-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen