1949 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 129

D E O N T W I K K E L I N G V A N H E T B E G E I P „KRACHT"

109

aantrekking is niet te herleiden tot de ons bekende krachtwerking, zoals die uitkomt bij direct contact door botsing, stoot of druk. Als in de volgende eeuw de beschrijving der banen van de hemellichamen, de schitterendste bevestigingen van Newton's mechanica brengen, is men al meer geneigd het oorspronkelijk mathematisch karakter van zijn algemene aantrekkingskracht te vergeten en legt men zich neer bij de werking op afstand als physische reahteit. De electrostatische en magnetostatische krachten blijken op dezelfde wijze beschrijfbaar en de tijd breekt aan dat het begrip van de centraalkracht het gehele terrein beheerst. De centraalkracht wordt vastgehaakt aan het mechanisch energiebegrip, door het invoeren van de functie waaruit de centraalkracht af te leiden is: de potentiële energie. De kinetische en potentiële energie van een afgesloten geheel blijken dan samen constant. Deze relatie tussen het krachten energiebegrip blijkt later van grote heuristische waarde. De geschiedenis van het krachtbegrip in de mechanica moet nu kort onderbroken worden, om te zien hoe er moeilijkheden over de werking op afstand ontstaan waren in de electrodynamica. In het begin der 19de eeuw vallen de proeven van Fresnel en Faraday. Fresnel deed de theorie van Huygens, die het licht opvatte als een transversaal trillingsverschijnsel, zegevieren. De lichttrillingen werden ,,verklaard" als elastische trillingen in een continu medium, de ether. Hierbij werd de toestand van het medium beschreven met het veldbegrip, d.w.z. in elk punt van het medium wordt de grootte van de kracht aangegeven. Verder waren er de proeven over de kracht van een magneetveld op een stroom. Dit was geen centraalkracht, en als zodanig een streep door de rekening van hen, die alles met centraalkrachten wilden beschrijven. Faraday vond verder in de afhankelijkheid van de grootte van de electrische kracht van het medium, dat de geleiders omgeeft, aanleiding in zijn electriciteitsleer gebruik te maken van een voorstellingswijze, die suggereerde dat de electrische en magnetische krachten door direct contact, via spanning en trek in het medium, met een eindige voortplantingssnelheid, overgebracht werden. Ook nu komt er oppositie: men stelt tegenover dit „vage" veldbegrip het veel „eenvoudiger en nauwkeuriger" begrip van de werking op afstand. Hetgeen tot verklaring dient en hetgeen verklaard moet worden hebben hun rol verwisseld. Deze bezwaren verstommen als Maxwell de veldtheorie een wiskundig hanteerbare vorm geeft, waarin de niet centrale krachten vanzelf opgenomen worden. Deze

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen