1949 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 34

26

RONDBLIK

jaren geleden heb ik het voorrecht gehad hem in Leeds te horen spreken voor de Christelijke Studentenvereniging aldaar en heeft hij een diepen indruk op mij gemaakt. Onlangs vernam ik van zeer bevoegde zijde, dat hij tot het Rooms-Katholicisme was overgegaan. In een boekje, getiteld ,,Space and Spirit" (een titel, die waarschijnlijk, al wordt het niet expliciet gezegd, terugziet op de ,,res extensa" en „res cogitans" van Descartes) met den ondertitel ,,Theories of the Universe and the Arguments for the Existence of God", heeft hij in 1946 den inhoud weergegeven van de in Juni 1946 in Trinity College te Dublin gehouden Donnellan-voordrachten. Teneinde nu de aandacht op dit boekje te vestigen, zou ik uit den rijken inhoud twee dingen naar voren willen brengen. In de eerste plaats aanleiding en bedoeling. Whittaker vertelt van een gesprek, dat hij gehad heeft met een vriend, een geestelijke. Deze laatste had bezoek gehad van een jong academicus, en scepticus, die toch gekomen was voor onderricht. De geestelijke had hem de vijf bewijzen van Thomas van Aquino voorgelegd, maar zij hadden geen indruk gemaakt. Whittaker vroeg zijn vriend of de moeilijkheid misschien daarin zat, dat de scepticus niet de veronderstellingen aanvaardde, waarvan Thomas bij zijn argumentatie uitging en vernam, dat dit inderdaad het geval was, „maar", zeide zijn vriend, ,,die onderstellingen zijn juist". „Of ze juist zijn of niet", wierp Whittaker tegen, ,,is de vraag niet: de vraag is of Uw scepticus ze aanvaardt, want, als hij niet bereid is ze als juist aan te nemen, is het nutteloos beslag op zijn tijd te leggen met er gevolgtrekkingen uit af te leiden." De diepgaande veranderingen, die de moderne natuurtwetenschap gebracht heeft in de beschouwing van de stoffelijke wereld, hebben ook haar invloed uitgeoefend op de natuurphilosophie en daarmede op fundamentele begrippen als stof, noodzakelijkheid, doel e.d. Deze begrippen spelen in het uitgangspunt van de betogen van Thomas een belangrijke rol. Er zijn dus ook veranderingen opgetreden in den stand en de interpretatie van zijn grondveronderstellingen. Er is daarom alle reden de genoemde fundamentele begrippen in het licht van de moderne natuurkunde nader te bezien. In een uitermate boeiende schets laat nu Whittaker de historische ontwikkeling en den tegenwoordigen stand zien. Nooit zag ik zoveel natuurphilosophie zo duidelijk behandeld in zo'n klein bestek. De wijze, waarop hij, de moderne wis- en natuurkundige, Aristoteles en de scholastic! benadert en waardeert, doet, ook al zal er uiteraard wel een nauw verband bestaan met zijn overgang naar het Rooms-Katholicisme en al worden zijn beschouwingen over Thomas in Dominikanerkringen niet al te zeer gewaardeerd, weldadig aan, vergeleken bij de lichtvaardige wijze, waarop men zich in vele natuurwetenschappelijke kringen in het laatste der vorige en het begin dezer eeuw daarvan afmaakte. In de tweede plaats moge ik hier een en ander weergeven van Whittaker's beschouwingen over het vijfde argument van Thomas, het z,g. bewijs van Gods bestaan uit de orde, die in de dingen heerst, uit het bestuur der dingen. Thomas' betoog keert zich tegen het atomistische materialisme van Leucippus en Democritus, door Lucretius zo talentvol

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen