1949 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 55

VAN KANSREKENING TOT STATISTIEK

43.

Na B e r n o u l l i hebben vele mathematici van naam zich met de elementen van de waarschijnlijkheidsrekening bezig gehouden, onder wie vooral d ' A l e m b e r t , L e i b n i t z , E u l e r en D e M o i v r e genoemd dienen te worden. In hoofdzaak beperkten zij zich echter tot de oplossing van incidentele vraagstukken, zodat de door B e r n o u l l i gelegde grondslag nauwelijks werd verdiept. Een uitzondering betreft het befaamde theorema omtrent de waarschijnlijkheid van oorzaken, hetwelk door de Engelsman B a y e s aan de kanstheorie werd toegevoegd. Niemand zal aan L a p l a c e de eer willen betwisten, die hem toekomt vanwege het machtige talent, waarvan hij in zijn ,,Theorie analytique des probabilités" blijk geeft. Juist deze geniale geleerde, die het vóór hem ontwikkelde kunstwerk van de mathematische analyse tot in onderdelen beheerste en daaraan zelf schitterende hulpmiddelen wist toe te voegen, was in staat om de elementen van B e r n o u l l i en B a y e s tot een schoon wiskundig gebouw samen te voegen; bovendien ontwikkelde hij in zijn ,,Essai philosophique sur les probabilités" een axiomatische onderbouw, die van een zeldzaam vernuft blijk geeft. Wanneer men tot op de huidige dag de zogenaamde klassieke kansrekening met andere theorieën confronteert, dan bedoelt men met het klassieke schema in feite niet anders als de Essai philosophique en de Theorie analytique van L a p l a c e . Zelden heeft de samenstrengeling van een wijsgerig systeem en een mathematische inkleding zulk een verreikende invloed uitgeoefend; ja, zo albeheersend was de autoriteit van L a p l a c e , dat gedurende een volle eeuw enerzijds omtrent de onfeilbaarheid van zijn axiomatiek nauwelijks twijfel rees, terwijl anderzijds vrijwel niemand aan zijn wiskundige grondslagen enige wijziging of uitbreiding verleende. Overigens zijn met name in de vorige eeuw talrijke publicaties op het terrein van de kansrekening verschenen; velen immers waren door het stelsel van L a p l a c e dermate bekoord, dat zij allerlei levenskringen onder zijn regime meenden te moeten brengen. Naief en tegelijk ontstellend oppervlakkig was dan ook het streven om getuigenverklaringen, rechterlijke vonnissen, geschiedkundige beschouwingen, periodieke hemelverschijnselen en dergelijke aan een kansrekenkundige behandeling te onderwerpen. Het is nog een open vraag, of deze zonderlinge ideeën door of ondanks de baanbrekende studieën van L a p l a c e aan de menselijke geest zijn ontsproten.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen