1949 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 127

DE ONTWIKKELING VAN HET BEGRIP „KRACHT"

107

de warmte in een stuk ijzer, tijdelijk bewaard blijft en langzaam vermindert tot de zwaarte de overhand krijgt en de steen valt. Galilei's betekenis ligt echter op een ander gebied. Hij legt de grondslag voor de concepties der dynamica, door de mathematische methode toe te passen bij zijn proeven over de vrije val in vacuo. Daarbij vraagt hij niet naar het ,,waarom", maar naar het ,,hoe". Hij is zichzelf bewust de weg te openen naar een wijd gebied, maar betreedt dit niet. Hij blijft kinematicus en als hij al eens dynamisch redeneert, blijft hij in de fouten van de Aristotelische theorie over de kracht gevangen. In de nu volgende periode, die duurt tot Newton, begint, als we van Descartes' remmende invloed afzien, het idee door te dringen, dat de zwaarte als een constant werkende kracht is op te vatten, die een eenparig versnelde beweging veroorzaakt. De afleiding van de valwet vanuit dit inzicht levert nog grote moeilijkheden op (en gelukt slechts aan Beeckman). Het krachtbegrip is nog te vaag om er een betrouwbare afleiding op te baseren. Eerst door een scherpere begrenzing en een beperking van de inhoud, kan het krachtbegrip aan de natuurkunde dienstbaar gemaakt worden. De uitwerking van een kracht kan men niet afleiden als men het begrip kracht niet wetenschappelijk en experimenteel-toetsbaar omschrijft. Zolang men dit niet doet is ook de pas ontdekte mathematische methode onvruchtbaar. Tegen deze achtergrond wordt het pas mogelijk de grote verbeeldingskracht te waarderen, die nodig was om tot de Newtonse formulering te komen. Hóe Newton uit het hem bekende experimentele materiaal, dat reeds kinematisch geformuleerd was, tot een ,,rationele" mechanica komt, valt buiten mijn onderwerp 3). Het is merkwaardig, dat hij deze mechanica opzet in de vorm van definities, waarvan sommige de betekenis van een postulaat hebben, èn zijn beroemde drie wetten of axioma's. Deze opzet is te karakteriseren als een axiomatesering a posteriori. In zijn tweede wet: ,,De verandering in de hoeveelheid van beweging is evenredig met de werkende kracht en geschiedt langs de lijn, volgens welke de kracht werkt" *) legt Newton de grondslag voor het moderne krachtbegrip. Dit is echter niet als een definitie van kracht op te vatten. Kracht heeft bij Newton een zeer ruime betekenis. Hij meent te weten wat kracht is en stelt een postulaat op over de wijze waarop men de hoeveelheid van zijn bewegende invloed meet. Deze bewegende invloed is één van de eigenschappen van de kracht. Hij gebruikt n.l. telkens verschillende

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen