1949 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 128

108

Dr C. C. JONKER

adjectiva tezamen met kracht om de eigenschappen, die hij in het oog vat, te preciseren. Z o gebruikt hij de term: ,,vis impressa", anders dan Galilei, voor „de actie, die op een lichaam wordt uitgeoefend tot verandering van zijn toestand van rust of rechtlijnig eenparige beweging". (Def. I V ) . Tussen de definities en de wetten staan de beruchte uitspraken over absolute tijd, absolute ruimte en absolute beweging. Als we dit geheel kort willen trachten te karakteriseren, dan vinden we hier de grondslag van het moderne krachtbegrip, dat de basis vormt voor de invoering van de gravitatiewet, waaruit deductief de bekende bewegingen van lichamen op aarde en van de planeten en kometen volgen. Zoals door Dijksterhuis 5) aangetoond is, blijft kracht hierbij de onbekende oorzaak van een bewegingsverandering. Deze kracht is volgens Newton geen physische, maar een mathematische oorzaak. Hij begeeft zich, m.a.w. niet in de concrete physische voorstellingen over haar werkingswijze. Ook de gravitatie-hypothese wordt met zijn onvoorstelbare afstandswerking, niet tot physische realiteit verheven, maar slechts gevat als een formele wiskundige fictie, waarvan de conclusies met de werkelijkheid zullen overeenstemmen. Hierbij past volkomen het raam van absolute tijd en ruimte, waarin het geheel wordt gezet. De ether wordt later de drager van deze absolute ruimte. Het is dan ook voor Newton van het grootste belang tussen de ware of absolute, en de schijnbare bewegingen te kunnen onderscheiden. Dit geloof aan de absolute ruimte heeft bij Newton een theologische achtergrond (vgl. b.v. Weyl) 6). Newton's verdienste is het, dat hij het krachtbegrip preciseerde en steeds van kracht sprak, als een versnelling aanwijsbaar was. Hierdoor werd het mogelijk alle bewegingen vanuit één gezichtspunt te beschouwen. Het geheel van zijn mechanische beschouwingen is vanuit onze tijd gezien misschien wat mathematisch van aard. Zijn stelsel wordt exact wiskundig opgezet en betrekt zaken binnen het axiomatisch geheel, die, naar later bleek, niet door wiskundige definitie, maar door physisch onderzoek beslist moeten worden. Newton's mechanica wordt door zijn tijdgenoten allerminst enthousiast ontvangen. Dit blijkt uit het verzet van Huygens en Leibnitz. Hun bestrijding richt zich tegen de onvoorstelbaarheid van de werking op afstand. Zij vinden dat de algemene aantrekking niet mechanisch te verklaren is. Dit is op zichzelf merkwaardig, omdat hier het begrip „verklaren" in het geding is. Zij bedoelen: de

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen