1950 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 47

DE Z E N U W P H Y S I O L O G I E A L S Z U I V E R E W E T E N S C H A P

35

sche en onze natuurkennis volmaakt, dan zouden wij dus psychische energie o p t w e e ë r l e i w i j z e k u n n e n m e t e n vooreerst direct aan de bewustzijnsmhoud (misschien als het product van bewustzi;nsomvang en bewustzijnsmtensiteit), en vervolgens indirect aan de stoffelijke verschijnselen, waarin zich die bewustzijnsmhoud afspiegelt, het eigenlijke object der meting zou evenwel in beide gevallen hetzelfde zijn e n o o k i n b e i d e g e v a l l e n z i c h a l s c o n s t a n t o p e n b a r e n " (10) Het lijkt mij twijfelachtig of hier nog van monisme gesproken mag worden. Veeleer zou H e ij m a n s' stelsel als psychisch dualisme bestempeld kunnen worden. Wanneer n 1 het psychischmonisme er toch niet in slaagt de beide verschijnselen-reeksen de psychische z m en de pseudo-physische m een begrippensysteem onder te brengen, staat ze in wezen voor hetzelfde dilemma als de vroegere monistische en dualistische systemen Is er ook tot op heden geen kentheoretisch systeem dat ons werkelijk bevredigen kan ontwikkeld, toch zijn de hiertoe aangewende pogingen zeker niet zonder meer als waardeloze mislukkingen te beschouwen Het is van de grootste betekenis de grenzen van ons kenvermogen zo scherp mogelijk af te bakenen en m de tweede plaats IS een duidelijke vraagstelling zowel voor de psychologie als voor de physiologie van het grootste belang en hierbij heeft de kenleer ongetwijfeld zeer positieve bijdragen geleverd De onmogelijkheid van een monistische psycho-physiologische theorie. Misschien zouden wij er wel in kunnen slagen de, in de eerste analyse-stap gescheiden, psychische en physiologische verschijnselen weer m een wetenschappelijk bevredigend kentheoretisch systeem te verenigen, wanneer wij over methodes beschikten om de psychische verschijnselen quantitatief te meten Er is echter alle reden om aan te nemen dat dit principieel onmogelijk is Men kan niet zeggen dat men bij een bepaalde aanleiding twee maal zo boos was als bij een andere gelegenheid, of dat persoon A over vier maal zoveel wilskracht beschikt als persoon B. Van de eenvoudiger psychische processen moet hetzelfde gezegd worden De — overigens slechts binnen bepaalde grenzen ongeveer geldende — ,wet" van W e b e r-F e c h n e r geeft ook geen maat voor de psychische verschijnselen zelf Deze wet zegt dat het voor de waarneming van een toename van pnkkelsterkte noodza-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen