1950 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 46

34

Dr H P WOLVEKAMP

H e y m a n s (11) heeft er echter op gewezen dat, wanneer de beide procesreeksen t.o.v. elkaar volkomen onafhankelijk zijn, het ook met is in te zien hoe bij de waarneming, waarbij toch uiteraard psychische processen optreden, het physische zich aan ons zou kunnen openbaren ,,De physische feiten steunen op de waarnemingen wie het verband tussen beide opheft, kan de physische feiten niet meer als afzonderlijk bestaand handhaven In het naïeve geloof, dat ze toch zullen blijven bestaan, ligt de kiem van alle tegenstrijdigheden, waarin het realistische parallellisme noodzakelijk verward moet raken." In de min of meer onder invloed van P l a t o en K a n t (16) staande systemen laat men de physische verschijnselen als simpel aanvaarde realiteit verdwijnen W e l blijft de idee van een reeks processen die aanleiding kunnen geven tot zintuigelijke waarneming gehandhaafd, maar deze processen zelf zijn onkenbaar, evenals het substraat (het Kantiaanse ,,Ding an sich") waarin ze zich afspelen. Van de monistische concepties kunnen we het materialisme, dat de psychische verschijnselen eenvoudig negeert, op het ogenblik wel buiten beschouwing laten Daarentegen is het psychisch monisme van H e y m a n s (11), dat door zijn ontkenning van het materiele en ook zelfs van ,,het onbekende andere" het probleem van de interrelatie tussen psychische en phychische verschijnselen tracht te elimineren, niet zo eenvoudig te weerleggen De z g. stoffelijke wereld kennen wij slechts in de vorm van bewustzijnsverschijnselen, waarom zou men dan niet kunnen aannemen dat deze verschijnselen zelf de werkelijkheid vormen, en het materiele slechts als waarnemingsinhoud bestaat' Aan het solipsisme denkt H e y m a n s te kunnen ontkomen door een wereldbewustzijn, waarvan het individuele bewustzijn slechts een fragment vormt, te postuleren Afgezien van andere bezwaren rijst nu de vraag of in H e ym a n s' systeem werkelijk een bevredigende relatie tussen de waarnemingsinhoud, die zich als stoffelijke wereld aan ons voordoet, en de andere bewustzijnsverschijnselen kan worden vastgesteld of anders tenminste worden gehypostaseerd De physische verschijnselen zijn slechts schaduwbeelden ener psychische werkelijkheid En zo IS voor H e y m a n s b v het physisch energiebegrip niet anders dan een duplicaat van een gepostuleerd psychisch energie-begrip want H e y m a n s houdt vast aan een in alle opzichten gesloten natuurcausaliteit ,,Ware onze psychologi-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen