1950 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 56

44

Dr H. P. WOLVEKAMP

Blijkbaar is door één enkele prikkeling een periodieke activiteit in het ruggemerg in gang gezet, die men het best als halfautomatisme zou kunnen aanduiden. De vergelijking met een opgewonden, maar nog niet lopende klok dringt zich op: een stootje tegen de slinger en het uurwerk komt op gang. Merkwaardig is de strenge coördinatie der bewegingen van de verschillende vinnen die n i e t reflectorisch tot stand wordt gebracht, maar waarvoor een volledig centraal-nerveus mechanisme aanwezig is. Dit locomotorisch patroon verliest nu in het intacte dier zijn starheid door de regulerende werking van reflexen. Zeer duidelijk komt dit naar voren in de resultaten van G r a y en L i s s m a n n met grotendeels gedesensibiliseerde padden. Deze dieren kunnen nog wel springen — nog beter zwemmen —- maar abnormale standen, optredend tengevolge van oneffenheden van het terrein, worden niet meer gecorrigeerd. T i n b e r g e n (28) heeft gewezen op de frappante overeenkomst tussen de hierboven besproken centraal-nerveuze processen en een aantal op veel hoger niveau liggende instincthandelingen. Ook hier hebben we te maken met een automatisch of half-automatisch bewegingspatroon, dat onder invloed van bepaalde prikkels gemodifieerd kan worden. T i n b e r g e n en K u e n e n (29) analyseerden de sperreacties van jonge lijsters. Als oorzaak voor het sperren treedt eerst een mechanische prikkel op (stoten tegen het nest). Later wordt de reactie ook door elk niet te klein voorwerp dat boven de ,,horizon" ligt, via het gezicht opgewekt, de stand van de kop echter nog door de zwaartekracht bepaald: de kop wordt loodrecht naar boven gericht. Nog iets later echter wordt de kop op het bewegende voorwerp gericht. Hier is de sperreactie bestaande in het oprichten van het lichaam, strekken van de hals, openen van de bek en het maken van piepende geluiden te beschouwen als het starre bewegingspatroon, dat door verschillende prikkels kan worden geactiveerd; het richten van de kop op het bewegende voorwerp als een modulerende reflex (of zoals L o r e n z en T i n b e r g e n (22) bij voorkeur zeggen, een taxis). De richtende prikkel kan ook voorafgaan, zoals bij het vangen van een prooi door een kikker. Komt het prooidier in het gezichtsveld, dan draait de kikker zich zó, dat hij het recht voor de bek krijgt, daarop volgt het uitslaan en weer intrekken van de tong.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen